hqdefault

Η κόλαση είναι το μέλλον. Μέρος 1ο. [μετάφραση του άρθρου L’enfer, c’est l’avenir, του Philippe Curval, Μagazine Littéraire, Juillet-Août 1997, pp. 94-98], του Μανώλη Βαρδή.

A priori, η κόλαση δεν στηρίζεται σε κανένα πραγματικό ή επιστημονικό δεδομένο. Κανένας φυσικός δεν έχει αποδείξει την ύπαρξή της ούτε έχει μετρήσει τις διαστάσεις της[..] Η γενική τάση των συγγραφέων της επιστημονικής φαντασίας είναι ο αγνωστικισμός, ή ακόμα και ο αθεϊσμός ή ο σκεπτικισμός.

Όμως, να τί είναι αυτό που διεγείρει τη φαντασία. «Ο ουρανός και η κόλαση δεν είναι σε κάθε περίπτωση επιστημονική φαντασία. Αλλά, πράγματι δεν υπάρχει τίποτε μετά τον θάνατο;», γράφει ο Rudy Rucker. Ανάμεσα σ’ αυτούς που έχουν θέσει το πρόβλημα είναι και ο James Blish, ο οποίος εξέδωσε το 1971 το Τhe Day afterJudgement, ένα από τα σπάνια παραδείγματα αυτού που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε θεολογική επιστημονική φαντασία, ανακατεύοντας στοιχεία του ιουδαιο-χριστιανικού φολκλόρ με τον ρεαλισμό της σύγχρονης επιστημονικής φαντασίας. Αυτή η τρομερή «λειτουργία» δείχνει πως ένας αποκρυφιστής σωματοποιεί στη γη όλους τους δαίμονες της κόλασης για να θεμελιώσει τον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο.

Ο πιο σύνθετος είναι o Philip José Farmer. Στο μικρό του διήγημα Traitor to the Living, αναρωτιέται τί θα συνέβαινε εάν ακολουθούσε μετά θάνατο την ύπαρξή του με τη μορφή ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων. Με το Riverworld ο ίδιος ο συγγραφέας ανοίγεται σε μία προσωπική αναζήτηση. Στις όχθες ενός γιγάντιου ποταμού, οι νεκροί όλων των εποχών ανασταίνονται ταυτόχρονα, ενήλικοι ή νέοι σε ηλικία. Οι περισσότεροι επιστρέφουν στις εργασίες τους όταν το σοκ υποχωρεί, άλλοι παίρνουν την απόφαση ν’ ανέβουν μέχρι την πηγή για να καταλάβουν το νόημα της νέας τους ύπαρξης. Ανάμεσα σ’ αυτούς, ο διάσημος εξερευνητής Richard Burton, ο Goering, οMozart και ο Tom Mix. Μετά από πέντε ογκώδεις τόμους, οι άνθρωποι ανακαλύπτουν ότι είναι αθάνατοι, ελεγχόμενοι και αδύναμοι ν’ αλλάξουν τη ροή των πραγμάτων. Είτε παρουσιάζεται με τη μορφή μίας αιώνιας φωτιάς, στην οποία είμαστε εγκλωβισμένοι και δεν μπορούμε να διαφύγουμε είτε με την μορφή ενός περίκλειστου κόσμου που πρέπει να υπομείνουμε, η κόλαση είναι αναμφίβολα μία συμβολική αναπαράσταση της ανικανότητάς μας να εξελιχθούμε.

Το μυθιστόρημα που είναι το πιο χαρακτηριστικό της προσέγγισης της κόλασης από τους συγγραφείς της επιστημονικής φαντασίας είναι πέραν πάσης αμφιβολίας το Οrtog και τα Σκότη του Kurt Steiner, αλλιώς AndréRuellan. O Dâl Ortog επισκέπτεται τον «άλλο κόσμο». Σαν νέος Ορφέας είναι ήδη εκεί εγκατεστημένος όπως και η γυναίκα που θέλει να τραβήξει από τα σκοτάδια «το σύμπαν των νεκρών κατοικείται από άτομα που μία περίεργη γραμμή τους ενώνει με αυτούς της Γης, ζωντανούς και νεκρούς. Ποιά διαφορά θα υπήρχε ανάμεσα σ’ αυτούς που καλούν τους ζωντανούς και αυτούς που καλούν τους νεκρούς; Διότι θα έπρεπε να υπάρχει μία. Το αντίθετο θα ήταν αίωλο εξαιτίας της «συμμετρίας», δεν μπορεί κανείς να φανταστεί ένα τεράστιο μη λογικό μείγμα».

Για τον συγγραφέα, η κόλαση θα είναι επιστημονική και θα υπακούει με τον ίδιο τρόπο στους νόμους που διέπουν το σύμπαν. Πράγμα που κεντρίζει τον Steiner να πολλαπλασιάζει τις αινιγματικές καταστάσεις, τα φρικτά πλάσματα και τα απέλπιδα παράδοξα. Στο πνεύμα του, η αυτοκρατορία του υπέρ-πέραν γίνεται μέρος επίσκεψης για να κατανοήσουμε τους λόγους του θανάτου μας, να σπάσουμε την κατάρα που μας κρατά στην επίγεια μοίρα και ν’ ανακαλύψουμε τα μέσα να διαγράψουμε τον θάνατο, αυτή την αρρώστια. Και επειδή η διαμονή των νεκρών περιλαμβάνει τις τέσσερις διαστάσεις, αυτό επιτρέπει σ’ αυτούς που δρασκελίζουν τα σύνορα να θεωρούν τους ζωντανούς σαν «επίπεδα όντα». Έτσι είναι δυνατή η εξέτση σαν από μικροσκόπιο των πράξεων, των παθών τους και των παραβάσεων τους. Ακομα περισσότερο, γίνεται εφικτό έτσι να βρεθεί μία άγνωστη δικαίωση στις προσωπικές τους ζωές, η οποία θα απέκλειε τον θάνατο.

Βλέπουμε εδώ να σκιαγραφείται η γενική άποψη των συγγραφέων της επιστημονικής φαντασίας όταν προσεγγίζουν αυτή τη θεματική: αξιολογείται η κολασμένη πλευρά της πραγματικότητάς μας. Τρία χαρακτηριστικά προσδιορίζουν αυτά τα έργα, που αναπαράγουν την εξέλιξη του είδους με μία μανιέρα σχηματική, όμως διασταυρώνονται συχνά στη διάρκεια της ιστορίας τους:

-Η κόλαση είναι οι άλλοι,

-Η κόλαση είμαστε εμείς οι ίδιοι,

-Η κόλαση είναι το μέλλον.

Οι Άλλοι αντλούν από το μοντέλο του Σάρτρ όπως χρησιμοποιείται στο Μετρό για την Κόλαση του VladimirVolkoff, το 1963. Παρά τα φαινόμενα, οι αντιθετικοί μας διάβολοι είναι γνωστοί: η αρχή τους είναι καταρχήν εξωγήϊνη. Από την αρχή της ανθρωπότητας, οι κάτοικοι του ηλιακού μας συστήματος ή του Γαλαξία μας κάνουν εισβολές ή μας σφαγιάζουν όταν δεν κατέχουν τα σώματά μας ή τα πνεύματά μας, όπως στις Ανθρώπινες Μαριονέτες του Robert Heinlein. Τα βάσανα της κόλασης εμφανίζονται με τη μορφή μιας μερικής ή ολικής απώλειας της ταυτότητας.

Οι πιο φρικτοί των εξωγήϊνων βρίσκονται σε ένα μυθιστόρημα που ανακαλύφθηκε εκ νέου από τον RaymondQueneau, το Star ή Ψι της Κασσιόπης του Defontenay, που χρονολογείται από το 1854. Δεν πρόκειται για «πεθαμένους» αλλά για Νεκρούς, πλάσματα που είναι δύσμορφα και τρέφονται από τις βασικές πηγές ζωής των άλλων ειδών που κατοικούν στο ηλιακό μας σύστημα. Όμως, αυτοί δεν εξέρχονται της κόλασης για να μας βασανίσουν.

Είναι ο H.G.Wells, με τον Πόλεμο των Κόσμων (1898), που εισάγει για πρώτη φορά τους δαίμονες εισβολείς, Αρειανούς, αποφασισμένους να μετατρέψουν τον πλανήτη μας σε κολαστήριο. Η επίδραση του έργου θα είναι απόλυτη στις δεκαετίες του 1920-1940, και η μανιχαϊστική του συνέχεια βρίσκεται στο σύγχρονο σινεμά, στοStarwars και στο Πέμπτο Στοιχείο. Παρά τις ανακαλύψεις της μοντέρνας τεχνολογίας του διαστήματος, αυτές οι ορδές των τεράτων αντανακλούν τους φόβους μας ενώπιον του θανάτου και την αγωνία για την φυσική μας καταστροφή.

Έπρεπε να έλθει η δεκαετία του 1950 με εμπνευσμένους συγγραφείς όπως ο Robert Sheckley, για παράδειγμα, που θα εξευγενίσουν και θα κάνουν πιο σοφιστικέ την κόλαση. «Κάθε πράγμα παύει να είναι κωμικό όταν επικάθηται πάνω σας», συμπεραίνει. Οι Άλλοι είναι σατανικοί. Οι κολάσεις του Sheckley είναι μικροσκοπικές και δεν αφορούν φαινομενικά παρά μερικούς λάτρεις της περιπέτειας χωρίς ενδοιασμούς. Όμως, περιέχουν πολλές λεπτομέρειες. Μία γκρίζα πούδρα που απλώνεται πάνω στην επιφάνεια όλου του πλανήτη και καταπίνει ανθρώπους και πράγματα. Προέρχεται από έναν άγνωστο πολιτισμό. Κανείς δεν είχε φανταστεί πριν τον Sheckleyότι οι παγωμένες στάχτες της κόλασης μπορούν να προκαλέσουν μία αιώνια καταδίκη που ούτε ο Κάφκα ούτε οιMarx Brothers θα αρνούνταν.

Με το Τίμημα του κινδύνου, θα είναι ο πρώτος που θα υπονοήσει ότι η τηλεόραση θα γίνει ο υπέρτατος καταστροφέας, παράγοντας κολασμένες εκπομπές στις οποίες οι συμμετέχοντες στα παιχνίδια θα καταδιώκονται και θα διακυβεύεται η ζωή τους. Διότι οι Άλλοι, στην επιστημονική φαντασία, δεν είναι μόνο οι εξωγήϊνοι. Έχουν τις ίδιες φιλοδοξίες με τη μορφή των εντόμων, τερμιτών ή μυρμηγκιών, που επιδιώκουν να μας επιβάλλουν έναν τρόπο ζωής υποταγμένο στην απολυταρχική τους κοινωνία, όπως στο μυθιστόρημα μεγάλης αγωνίας του A.Gordon-Bennett, Οι Ημίθεοι. [συνέχεια: Κόλαση ]

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s