Peter_Brown_Balzan_Prize_Ceremony_2011

Για τον Μ. Κωνσταντίνο:

«- Πώς η απόφαση ενός ανθρώπου, του Κωνσταντίνου, να καθιερώσει τον Χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία του ρωμαϊκού κράτους, άλλαξε τον κόσμο;

– Αν είχα μια μηχανή του χρόνου που θα μπορούσε να με οδηγήσει πίσω στο έτος 312 μ.Χ., δεν θα ρωτούσα τον Κωνσταντίνο αν έγινε όντως χριστιανός ή γιατί έγινε χριστιανός. Αυτό μας το λέει, μέσα από τις ιστορικές πηγές, και όπως ισχύει για όλους τους πολιτικούς όταν μιλούν δημοσίως, δεν είμαστε υποχρεωμένοι να τον πιστέψουμε. Αυτό όμως που θα του ζητούσα το 312 είναι η πρόβλεψή του για το μέλλον, τριάντα χρόνια μετά, εξήντα χρόνια μετά. Αυτό είναι κάτι το οποίο οι ιστορικοί δεν το μαθαίνουν ποτέ. Πρέπει να δουλέψουν πολύ σκληρά για να διακρίνουν την αίσθηση του μέλλοντος που έχουν αυτοί που συμμετέχουν στην Ιστορία, και νομίζω ότι το ζήτημα του προσηλυτισμού του Κωνσταντίνου είναι κεφαλαιώδους σημασίας. Ομως δεν ξέρουμε! Και εδώ πρέπει να κάνει κανείς τη δική του εκτίμηση των δυνάμεων που ήταν διαθέσιμες στον Κωνσταντίνο, των όσων θα μπορούσε να προβλέψει, των όσων θα του ήταν αδύνατον να προβλέψει… Νομίζω ότι εκείνο που δεν προέβλεψε ήταν η ανάδυση χριστιανικής ηγεσίας μέσα από την ανώτερη τάξη. Αν είχε την δυνατότητα να προβλέψει τον Αμβρόσιο και τον Βασίλειο Καισαρείας, ίσως ποτέ του να μην είχε γίνει χριστιανός.

– Ποιος λοιπόν ήταν ο λόγος που ο Κωνσταντίνος αποφάσισε να προχωρήσει σε αυτήν την αλλαγή;

– Μια πολύ πραγματική αίσθηση, νομίζω, μιας κάποιας χρεοκοπίας του παραδοσιακού παγανισμού – και εδώ θεωρώ ότι η αναλογία με τον Γκορμπατσόφ είναι προφανής. Στην εποχή μας γνωρίζουμε ότι ένα άτομο μπορεί να πάρει αποφάσεις που προκαλούν την κατάρρευση ενός ολόκληρου συστήματος, και κατόπιν χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για την όποια επανόρθωσή του. Αυτή η αίσθηση -που έχει ο Κωνσταντίνος και όχι απαραίτητα όλοι οι άλλοι- της χρεοκοπίας του παγανισμού είναι η αίσθηση ενός κόσμου που γίνεται όλο και περισσότερο, όχι μονοθεϊστικός αλλά μονολατρικός. Είναι ένας κόσμος που αναζητά ισχυρούς θεούς-προστάτες, που να βρίσκονται πάντα δίπλα στους πιστούς τους. Θα μπορούσαμε να τους ονομάσουμε θεούς-πυρηνικές βόμβες σε αντιδιαστολή με τους κοινούς θεούς-συμβατικά όπλα. Ο Κωνσταντίνος θέλει ακριβώς αυτό. Εχει μια γνήσια αίσθηση του τι σημαίνει να είναι δεμένος κανείς με έναν θεό. Τον αποκαλεί ύψιστο θεό. Υψιστος θεός δεν σημαίνει ότι πιστεύει πως δεν υπάρχουν και άλλοι θεοί: απλώς ο δικός του είναι ο ανώτερος όλων. Επίσης ο Κωνσταντίνος έχει την ετοιμότητα κάθε Ρωμαίου της περιόδου να προσφέρει σημαντικά προνόμια και μεγάλη υποστήριξη σε όσους λατρεύουν τον θεό του. Αυτά ήταν τα γεγονότα που συνέβησαν, και νομίζω ότι ήταν ακριβώς αυτά όσα θεώρησε ότι έπρεπε να κάνει. Είμαστε εμείς, οι άνθρωποι της σύγχρονης εποχής, που κοιτάζουμε πίσω και ρωτάμε γιατί δεν έκανε κάτι άλλο. Αλλά αυτό είναι σαν να ζητάς από τον Γκορμπατσόφ να είχε προβλέψει»

Για όσους αισθάνονται απειλή από τους ισλαμιστές κα.:

«- Υπάρχει στη σύγχρονη Ελλάδα, μια αρκετά περιθωριακή άποψη, που όμως κερδίζει διαρκώς οπαδούς και προβάλει μια συντηρητική και εθνοκεντρική αντίληψη της αρχαιότητας. Σε έναν νεο-παγανιστικό ιστότοπο μάλιστα συνάντησα και παραπομπή σε έργο σας ως απόδειξη ότι υπήρξε κατά την ύστερη αρχαιότητα ένας απηνής και συστηματικός διωγμός των εθνικών από τους χριστιανούς. Και οι χριστιανοί σύμφωνα με την αντίληψη αυτήν είναι οι κακοί που αφάνισαν τους Ελληνες εθνικούς, μοναδικούς κληρονόμους του πολιτισμού.

– Τι μπορεί να απαντήσει κανείς; Μεγάλωσα και εγώ σε μια μικρή χώρα -στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας- μια χώρα που βρισκόταν παγιδευμένη στη μέγγενη θανάσιμων βεβαιοτήτων – θανάσιμων κυριολεκτικώς. Και αισθανόμουν πάντοτε ότι το καθήκον του ιστορικού ήταν να υπενθυμίζει στους ανθρώπους ότι ζουν σε έναν κόσμο ο οποίος είναι πολύ πιο πλούσιος από ό,τι θα μπορούσαν να φαντασθούν, και ότι η μελέτη του παρελθόντος είναι απλώς ένας τρόπος να υπενθυμίζουν στους εαυτούς τους τον πλούτο και την ποικιλότητα του κόσμου στον οποίο ζουν. Και δεν εννοώ την ποικιλότητα ως μιαν αντίληψη ιδεολογική. Νομίζω ότι ο ιστορικός πρέπει να είναι πάντοτε ο υπονομευτής των ανώριμων βεβαιοτήτων και η μέθοδος του ιστορικού είναι να χρησιμοποιεί το παρελθόν. Αν ήμουν δημοσιογράφος θα το έκανα με άλλον τρόπο, αλλά πάντοτε θα υπενθύμιζα στους ανθρώπους ότι ο κόσμος είναι μεγαλύτερος και ότι αυτό είναι ουσιωδώς καλό. Είναι ένας κόσμος εν δυνάμει γονιμότερος: υπάρχουν εμπειρίες, καταστάσεις, που δεν έχουμε φανταστεί, που δεν μας έχουν ενθαρρύνει να φανταστούμε… Κατ’ αυτήν λοιπόν την έννοια, το να ασχοληθεί κανείς με μιαν εποχή η οποία είχε εξαιρεθεί, η οποία είχε παραμερισθεί, μπορεί, νομίζω να φέρει έναν απρόσμενο πλούτο στην εποχή μας»

Πηγή

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s