Σε συζήτηση για τον λαϊκισμό στην εκπομπή των Μάκη Κουρή και Σπύρο Γκουτζάνη «Επί του πιεστηρίου» (Κόντρα Channel, 25.04.17) συμμετείχε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Ξυδάκης. Ξεκίνησε λέγοντας ότι «είναι καλό να μιλάμε με σοβαρούς όρους για ένα ακανθώδες θέμα», έχοντας δίπλα του τον πολιτικό επιστήμονα Λευτέρη Κουσούλη. Και επειδή, συνέχισε, ο λαϊκισμός «θεματοποιείται» πολύ συχνά εντός του διπόλου αλήθεια – ψέμα, πρέπει δούμε τι είναι η αλήθεια, τι είναι «καλό», τι «κακό», ποιος είναι ο «κακός» και ποιος ο «καλός» λαϊκισμός.

Ένας μεγάλος εκσυγχρονιστής, ο Τόνι Μπλερ, είπε ψέματα στο Κοινοβούλιο του και στον βρετανικό λαό για τον Πολεμο στο Ιράκ, και αυτό πιστοποιήθηκε σε έκθεση εκατοντάδων σελίδων της Βουλής των Κοινοτήτων, υπενθύμισε ο Ν. Ξυδάκης. Θα πρέπει άρα να συζητήσουμε κατά πόσο αυτό που ονομάζουμε «λαϊκισμός» λέει τα ψέματα και ο «εκσυγχρονισμός» τις αλήθειες, σχολιάζοντας τη μάλλον διαδεδομένη άποψη που θέλει να παρουσιάζεται το δίπολο αλήθεια–ψέμα σε αντιστοιχία με το δίπολο εκσυγχρονισμός–λαϊκισμός.

Ο λαϊκισμός, ως «ποπουλισμός», βρίσκεται στις ρίζες της νεοτερικότητας από τη γένεση της Αμερικανικής Δημοκρατίας. Υπήρξαν ποπουλιστικά κινήματα τα οποία έφεραν ένα απελευθερωτικό όραμα στην Αμερική, και άλλα στον μεσοπόλεμο. Υπάρχει και ο αριστερός λαϊκισμός της νεοτερικότητας που εκφράστηκε από τους Podemos και τους αγανακτισμένους στην Ισπανία και από το κίνημα του Occupy Wall Street στις ΗΠΑ. Αυτά δεν μπορούμε να τα βλέπουμε μόνο υπό το πρίσμα του παλαιού, παραδοσιακού λαϊκισμού. Είναι εκφράσεις ενός μεγάλου πλήθους αποκλεισμένων ανθρώπων, σε μια εποχή που δεν έχουν ούτε φωνή ούτε την παραμικρή ελπίδα κυριαρχίας. Στη ρίζα κάθε πολιτικής βρίσκεται το αίτημα της κυριαρχίας. Έχουμε τον νεοφιλελευθερισμό να κατισχύει ως φυσικοποιημένη αλήθεια, με αξίωση φυσικής επιστήμης, ενώ οι αποκλεισμένοι αντιδρούν με όλα τα όπλα που έχουν: άλλοτε με social media, άλλοτε με αιτήματα για οριζόντια ανάπτυξη της δημοκρατίας, άλλοτε με άλλους τρόπους.

Προσπαθώντας να ιχνηλατήσει τις εκφράσεις του ελληνικού λαϊκισμού αναφέρθηκε στον τρόπο με τον οποίο αυτός παρουσιάζεται στον ελληνικό Τύπο, ιδιαιτέρως τη διετία 2014-15: συλλήβδην ως «το κτήνος», δηλαδή με όρους βιβλικής Αποκάλυψης. Είναι πολιτική προσέγγιση αυτή; αναρωτήθηκε. Είναι η έκφραση μιας αριστοκρατικής ολιγαρχίας, η οποία αντιπαραβάλλει στην πλέμπα τους αρίστους. Πρέπει να δούμε και αυτά τα σήματα, τα τόσο αδρά. Και να δούμε την Ελλάδα του μεταπολέμου, την αιμάσσουσα και γκρεμισμένη από τον πόλεμο και τον εμφύλιο, πώς ξεπηδάει από τη δεκαετία του ‘50 με 1,5 εκατομμύριο μετανάστες και πώς στη δεκαετία αυτή η πλέμπα, ο λαός, οι οικοδόμοι και οι εργάτες από τα προσφυγικά προσπαθούν να εισβάλλουν στο ιστορικό προσκήνιο, απωθούμενοι βιαίως. Αυτή είναι η ρίζα του ελληνικού, υγιούς ανανεωτικού λαϊκισμού που διεκδικεί για τον κόσμο μια φωνή, σχολείο, ψωμί, παπούτσια, συμπλήρωσε.

Στη θέση του κ. Κουσούλη ότι ο λαϊκισμός παίρνει μορφή και κυοφορείται σε μαζικές εκδηλώσεις, όπως αυτή της Πλατείας Συντάγματος, ότι εκεί είναι που ο πολιτικός εκφραστής θα αναπτύξει τη σχέση λαϊκισμού με τον λαό, ο Ν.Ξ. σχολίασε ότι δεν αρκεί να το δούμε μόνο έτσι, γιατί ταυτόχρονα ο πολιτικός εκφραστής «βρίσκεται σε επαφή με την κοινωνία, εκφράζει τον εντολέα του». Συνεπώς το Σύνταγμα των αγανακτισμένων δεν έχει ένα πρόσημο μόνο, έχει απελευθερωτικό χαρακτήρα αλλά και φενακισμένο. Οι άνθρωποι χαρακτηρίζονται από αντινομίες, αντιφάσεις, ελπίδες. Αν ερμηνεύουμε τις κοινωνίες με μια ουσιοκρατία, και λέμε εδώ είναι το σωστό και εκεί το λάθος, εδώ ο ορθός λόγος και εκεί ο λοξός, τότε κρίνουμε απλουστευτικά, τόνισε.

Σε σχέση με την άποψη ότι στον λαϊκισμό εκλείπει το στοιχείο του ορθολογισμού και ότι διέπεται από μία απλουστευτική φιλοσοφία απόδοσης των πραγμάτων (και με αυτά τα στοιχεία έχει «εγκατασταθεί» στη χώρα μας), υπενθύμισε ότι αν χαρακτηρίσουμε τον κ. Τσίπρα ως λαϊκιστή πρέπει να αναφερθούμε και στον κ. Σημίτη που μέσα στη Βουλή είπε «αυτή είναι η Ελλάδα», εκφράζοντας έτσι έναν απόλυτο φαταλισμό, δίνοντας μια ουσιοκρατική ερμηνεία των πραγμάτων. Με αυτή τη φράση «απέφυγε τον πυρήνα της πολιτικής που είναι η σύγκρουση, η ανάληψη ευθύνης» και συμπλήρωσε ότι ήδη από τα χρόνια του λαμπρού εκσυγχρονισμού βλέπουμε μια έκλειψη της πολιτικής, την μεταπολιτική.

Αναφερόμενος στην ευθύνη που έχει ο πολίτης απέναντι στην αναγνώριση του κακού λαϊκισμού είπε ότι ο πολίτης έχει αυτή τη δυνατότητα σε μια ιδανική πολιτεία. «Στις μαζικοδημοκρατίες που ζούμε τώρα δεν μπορεί να απαιτείται από τον άνθρωπο που ταΐζεται από την τηλεόραση να έχει ένα ολοκληρωμένο πολιτικό συλλογισμό και πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα».

«Τελικά φταίει για όλα ο λαϊκισμός;» Αυτό είναι το σημαντικό ερώτημα που πρέπει να τεθεί κατέληξε ο Ν. Ξυδάκης και συνόψισε στο κλείσιμο της εκπομπής λέγοντας: «Υπάρχει μια αυξανόμενη τάση ολιγαρχίας και αυταρχισμού στη νεοφιλελεύθερη δοξασία η οποία έχει κατισχύσει στην Ευρώπη και κατατρώει την ιδέα της Ευρώπης και τη δημοκρατία την ίδια, φλερτάρει με τον αυταρχισμό και έτσι ίσως περνάμε σε έναν καπιταλισμό πιο επιθετικό. Το αίτημα που πολλές φορές βαπτίζεται αδίκως ως λαϊκισμός είναι εκείνο για λαϊκή κυριαρχία και ισότητα. Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να κοιτάμε προς τα πίσω, στις καταβολές της λαϊκής δράσης και του συχνά συκοφαντημένου λαϊκισμού και να βλέπουμε και τις όψεις του σύγχρονου λαϊκισμού που έχει αριστερό πρόσημο με δυνατότητες και αιτήματα. Στη Γαλλία , στη Βρετανία, στην Ελλάδα, στην Ισπανία, στην Πορτογαλία αρθρώνονται τέτοιες φωνές που έχουν το σπέρμα μιας νέας πολιτικής πρότασης».

Πηγή

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s