shelleyov

Εγκαταστηµένος στην Πίζα της Ιταλίας, ο Σέλλεϋ µε την γυναίκα του Μαίρη, συγγραφέα του µυθιστορήµατος Frankenstein, γνώρισαν στα τέλη του 1820 τον εκεί εξόριστο Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο. Πριν εγκαταλείψει την Πίζα ο Μαυροκορδάτος, έγιναν φίλοι, και µόλις έγινε γνωστό το πέρασµα του Προύθου από τον Υψιλάντη, στο όνοµα του ζευγαριού Σέλλεϋ απευθύνθηκαν σε εφηµερίδες της Αγγλίας δύο επιστολές, µάλλον κατ’ υπογόρευση του Μαυροκορδάτου. Έτσι ο ποιητής και η µυθιστοριογράφος όχι µόνο ενέκριναν µε ενθουσιασµό το γεγονός της Επανάστασης αλλά και εθελοντικά προωθούσαν στην πατρίδα τους την πολιτική γραµµή που τους κατέβαζε ο φαναριώτης φίλος τους.

Το φθινόπωρο του 1821 ο Σέλλεϋ έγραψε το λυρικό ποίηµα, σε µορφή αρχαίας τραγωδίας, Hellas. Βασισµένος στους Πέρσες του Αισχύλου, το δράµα του Σέλλεϋ ακολουθεί το σχήµα του πρωτότυπου: στον αντίστοιχο ρόλο του Ξέρξη βρίσκεται ο Σουλτάνος Μαχµούτ, ο οποίος δέχεται αλλεπάλληλα νέα από τα διάφορα µέτωπα του πολέµου, και µαθαίνει ότι η µελλοντική πτώση του βασιλείου του είναι γραµµένη στην ιστορία του σύµπαντος. Σχολιάζει ο χορός, θηλυκός όπως στο πρωτότυπο, αλλά αυτή η φορά πρόκειται και ελληνίδες, όχι για γυναίκες του εχθρού. Στο ποίηµα αυτό, ο Σέλλεϋ αντιµέτωπιζε ένα πρόβληµα, το οποίο αναγνωρίζει στον πρόλογό του. Ενώ ο Αισχύλος έγραφε την τραγωδία εφτά χρόνια µετά την οριστική νίκη στη ναυµαχία της Σαλαµίνας, ο άγγλος ποιητής το 1821 δεν µπόρεσε να βασιστεί σε µια ήδη οριστική έκβαση των γεγονότων. Δύο διαφορετικές λύσεις βρήκε ο Σέλλεϋ στο πρόβληµα αυτό. Η µία µπορεί να χαρακτηριστεί ως λύση ποιητική, η άλλη ως πολιτική ή ιδεολογική. Την ποιητική λύση την εκφράζει ο χορός, η φωνή δηλαδή των ελληνίδων αιχµαλώτων του Σουλτάνου:

Greece and her foundations are
Built below the tide of war,
Based on the crystàlline sea
Of thought and its eternity…
Shelley, Hellas [October 1821], 696-9
A brighter Hellas rears its mountains…
Another Athens shall arise,
And to remoter time
Bequeath, like sunset to the skies,
The splendour of its prime …
Shelley, Hellas [October 1821], 1066, 1084-7

Στους παραπάνω στίχους, η Ελλάδα της οποίας η νίκη είναι προκαθορισµένη δεν είναι η επαναστατηµένη Ελλάδα της επικαιρότητας, έρµαιο των διακυµάνσεων της ιστορίας, αλλά µια ανώτερη Ελλάδα. Η ενόραση του Σέλλεϋ αποβλέπει σε µια νοητή Ελλάδα, άυλο κατασκεύασµα της ανθρώπινης φαντασίας, και άρα, σύµφωνα µε τη ροµαντική φιλοσοφία του ποιητή, µια Ελλάδα που στέκεται αιώνια, πέρα από τις αβεβαιότητες και τις σχετικότητες της ιστορίας. Πρόκειται για µια ποιητική ιδέα που θα καρποφορήσει αργότερα στην ελληνική ποίηση, π.χ. στον Δωδεκάλογο του Γύφτου του Παλαµά, και ακόµα πιο πολύ µε τη γνωστή µορφή της «Άνω Ελλάδας» στην ποίηση του Σικελιανού. Σύµφωνα µε την ποιητική αυτή ιδέα, η Ελλάδα, «µία και αγύριστη» όπως θα την χαρακτηρίσει αργότερα ο Παλαµάς, έχει ξεφύγει από τον κύκλο της πραγµατικής ιστορίας, και στέκει αιώνιο κτήµα όλου του κόσµου. Με αυτή την έννοια γράφει ο Σέλλεϋ στον πρόλογο της Ελλάδας: «είµαστε όλοι έλληνες.»

Πηγή

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s