Η Τρίτη Ρώμη


In the first half of the sixteenth century an obscure Russian monk from Pskov wrote a number of letters in which he spoke about Moscow as the third Rome. The name of the monk was Filofei (Filotheos) and his letters were sent to the Pskov representative of the Moscow grand prince Vassilij III (1479–1533), to Vassilij himself and to Ivan IV the Terrible (1530–1584).
In his letters Filofei explained that Rome had deviated from the true faith through the Apollinarian heresy. According to Filofei therefore Rome has been imprisoned by the devil. Constantinople, the second Rome has also fallen. The crucial passage is this:
“I would like to say a few words about the existing Orthodox empire of our most illustrious, exalted ruler. He is the only emperor on all the earth over the Christians, the governor of the holy, divine throne of the holy, ecumenical, apostolic church which in place of the churches of Rome and Constantinople is in the city of Moscow, protected by God, in the holy and glorious Uspenskij Church of the most pure Mother of God. It alone shines over all the earth more radiantly than the sun. For know well, those who love Christ and those who love God, that all Christian empires will perish and give way to the one kingdom of our ruler, in accord with the books of the prophet, which is the Russian empire. For two Romes have fallen, but the third stands, and there will never be a fourth»


To Γερμανικό Βυζάντιο

αρχείο λήψης

Η Θεοφανώ, η βυζαντινή μητέρα του Όθωνα του Γ’, εμφυσά στον νεαρό αυτοκράτορα την αντίληψη της χριστιανικής οικουμένης. Βρισκόμαστε στα τέλη του 10ου αιώνα. O Πάπας Γρηγόριος ο Ε’ ενθρονίζεται από γερμανική οικογένεια- για πρώτη φορά. Αυτός θα στέψει και τον νέο αυτοκράτορα. O Οθωνας θα καταστείλει την εξέγερση των Ρωμαίων υπό τον βυζαντινόφιλο Crescentius:

Crescentius thanked the new pope, once Otto left town, by running Gregory out of Rome and setting up his own antipope and himself once more as big man on Campo Vecchio. Rome could not hope to match blows with the Germans, so the big idea here for Crescentius was to deliver his city to Byzantine protection; to this end, his antipope was Greek. Constantinople, however, was by this time much too weak in Italy for Crescentius to entertain realistic hope of success.

This in turn led Otto to re-invade in 997-998, and re-depose Crescentius, who retreated to the Castel Sant’Angelo. While Crescentius holed up there, his antipope was blinded, mutilated, and degraded out of the clergy, driven backward on an ass (literally ass-backward!) through the streets to the derision of the mob.† Certain of his control, the emperor set about restoring his authority while the friendless Patricius Romanorum and his followers cooled their heels in their dead-end fortress for two months [πηγή]

Θα τιμήσει ιδιαίτερα τον επίσκοπο Πράγας Adalbert και θα μεταβεί ξυπόλητος για προσκύνημα στον τάφο του στο Gnesen.

Auch in den „Informationen zur Politischen Bildung“ (Polen, Heft 311, 2011) der Bundesregierung gibt es ein Heft zum Thema Polen. Im dortigen Kapitel „1000 Jahre wechselvoller Geschichte“ steht die Wallfahrt von Otto III. am Beginn der Abhandlung. Gnesen wird hier zur ersten Hauptstadt des Landes. Es wird in heutigen Kategorien gedacht. Nach dieser Logik wären Quedlinburg oder Memleben die ersten deutschen Hauptstädte. Aber lesen wir weiter: Am Grab Adalberts erklärt Otto den Herzog Boleslav zum „Bruder und Mitarbeiter des Landes“.  [πηγή]


Βλέπουμε το Gnesen πάνω δεξιά- εκτός ορίων. O Άγιος Μπρούνο, που θα βρεί μαρτυρικό θάνατο στην Πρωσία και θα είναι χρονικογράφος θαυμαστής του Όθωνα, θα δει τον πρόωρο θάνατο του αυτοκράτορα το 1002 (μόλις 21 χρονών) σαν θεία τιμωρία για τις αμαρτίες του Όθωνα, που δεν είναι άλλες από τη θέλησή του να δει τη Ρώμη και πάλι ισχυρή και μεγάλη…

Ab 1003 wirkte Brun in Siebenbürgen, wo er 1004 zum Missionsbischof geweiht wurde. Ab 1005 missionierte er in Ungarn, nachdem König Stephan I. durch Papst Sylvester II. den Titel „Apostolische Majestät“ verliehen bekam. Danach missionierte Brun wieder auf dem Gebiet der Pruzzen. Die Pruzzen, die im Gebiet zwischen unterer Weichsel und Memel lebten, waren ein besonderer Stamm. Sie waren – anders als die meisten ihrer Nachbarn – keine Slawen, sondern Germanen. Die Pruzzen wurden als hochgewachsen, tapfer und todesmutig beschrieben. Ihr Lebensraum waren die damals noch undurchdringlichen Wälder. Auf verstreut liegenden Lichtungen betrieben sie Ackerbau mit einer Dreifelderwirtschaft. Weitere Lebensgrundlagen waren die Jagd und der Fischfang. Die Pruzzen übten eine den Germanen ähnliche Naturreligion mit der Verehrung mehrerer Götter aus. Ein wichtiger Hauptgott war Perkunos, der Gott des Donners. Ihre toten Stammesmitglieder wurden verbrannt und danach in Hügelgräbern beigesetzt. Die Pruzzen nahmen Brun seine missionarische Tätigkeit übel: 1009 wurde er von ihnen gefangen genommen. Ihm wurden Hände und Füße abgehauen. Am 9. März 1009 starb Brun von Querfurt. Es sollte noch einige Jahrhunderte dauern, bis der Stamm der Pruzzen unter dem Druck der Ritterheere des Deutschen Ordens zum Christentum übertrat.

In der Stadt Giżycko (früher: Lötzen in Ostpreußen) wurde ein Denkmal zu Ehren des heiligen Brun von Querfurt aufgestellt worden. Demnach hat er am 9. März 1009 an dieser Stelle seinen Märtyrertod gefunden. Diese Aussage gilt jedoch als ungesichert.

Über den Märtyrer Brun von Querfurt wurde folgende Geschichte überliefert, deren Wahrheitsgehalt sich aber nicht genau überprüfen lässt: Bruns Bruder Gebhard I. war mit Sophia von Mansfeld verheiratet. Sophia bekam neun Kinder auf einmal. Von diesen neun Kindern wurden acht auf den Namen Brun getauft, einer auf den Namen Burkhard. Nur Burkhard wurde von Sophia angenommen, die anderen acht Kinder sollten in einem Brunnen ertränkt werden. Brun rettete die acht Kinder im letzten Moment und ließ sie heimlich großziehen. Die Kinder sollen alle Geistliche geworden sein. Die Katholiken begehen noch heute den 9. März als Namenstag des Heiligen Bruno.


Ο θάνατος του Όθωνα θα συμπαρασύρει και το όραμα της ένωσης του ανατολικού και του δυτικού χριστιανικού κράτους:

As an eligible imperial princess she was considered as a possible bride for the Holy Roman Emperor, Otto III in 996. A second embassy sent in 1001, headed by Arnulf, Archbishop of Milan, was tasked with selecting Otto’s bride from among Constantine’s three daughters. The eldest, Eudocia, was disfigured by smallpox, while the youngest, Theodora, was a very plain girl. Arnulf therefore selected the attractive 23-year-old Zoë, to which her uncle Basil II agreed. In January 1002 she accompanied Arnulf back to Italy, only to discover when the ship reached Bari that Otto III had died, forcing her to return home. Another opportunity arose in 1028, when an embassy from the Holy Roman Empire arrived in Constantinople with a proposal for an imperial marriage. Constantine VIII and the fifty-year-old Zoë rejected the idea out of hand when it was revealed that the intended groom Henry, the son of Conrad II, was only ten years old.


Πολυγαμία και πόλεμος


Valerie Hudson of Texas A&M University and Hilary Matfess of Yale have found that an inflated brideprice is a “critical” factor “predisposing young men to become involved in organised group violence for political purposes”. Terrorist groups know this, too. Muhammad Kasab, a Pakistani terrorist hanged for his role in the Mumbai attacks of 2008, said he joined Lashkar-e-Taiba, the jihadist aggressor, because it promised to pay for his siblings to get married. In Nigeria, Boko Haram arranges marriages for its recruits. The so-called Islamic State used to offer foreign recruits $1,500 towards a starter home and a free honeymoon in Raqqa. Radical Islamist groups in Egypt have also organised cheap marriages for members. It is not just in the next life that jihadists are promised virgins.

“If you have a gun, you can get anything you want,” says Abdullah, a farmer who was driven off his land so that Dinka marauders could graze their cattle on it. “If a man with a gun says ‘I want to marry you’, you can’t say no,” says Akech, an aid worker. This is why adolescent boys hover on the edge of battles in South Sudan. When a fighter is killed, they rush over and steal his weapon so that they can become fighters, too.


Εθνικοφροσύνη και (ποιά;) Αρχαία Ελλάδα


«Even revived Orthodox consciousness did not go all the way to reject wholesale pagan classicism: the concept of a «Greco-Christian» civilization was elaborated instead by some of its spokesmen.’ They tried to integrate a moralistic understanding of classical ethics and philosophy into a framework of Christian thought by pointing to the classical learning of the major Church Fathers as a precedent. What changed fundamentally was the understanding, the meaning accorded to the classics. The republican reading of the classics, as conceived by Koraes, was abandoned and replaced by a purely rhetorical celebration of ancient Greek greatness. The significance of the change lay in the fact that the potentialities of social criticism inherent in the classicism of the Enlightenment (of which Koraes’s synthesis was typical) were displaced by the ideology of ancestral worship that sustained the modern Greek claim to glory. One consequence of this was that social criticism as a form of consciousness was almost excluded from the modern Greek intellectual universe and was replaced by an intolerant sense of self-sufficiency and self-confidence based on the argument of continuity between the classical past and Neohellenic present»

Πηγή: The Dialectic of Intolerance: Ideological Dimensions of Ethnic Conflict by Paschalis M. Kitromilides, Journal of the Hellenic Diaspora, vol. 6/4 (1979)



В России без Снегурочки не обходится ни один Новый год. Эта сказочная красавица является воплощением чистоты, юности, веселья и делает зимний праздник более ярким и радостным.

С самого детства мы привыкли видеть ее рядом с Дедом Морозом на всех новогодних мероприятиях, но мало кто из нас задумывался, где же родители Снегурочки. Попробуем разобраться!



Οι μουσουλμάνοι γιορτάζουν τα Χριστούγεννα;


«Ich kenne jedoch viele Muslime,» erzählt der Wiener Soziologe Kenan Dogan Güngör, «die selber unter dem Christbaum sitzen und mit diesen Traditionen kein Problem haben.» Wie bei vielen Familien, die nicht- oder andersgläubig sind, haben die Advent- und Weihnachtszeit ihren religiösen Aspekt zu einem Gutteil verloren und werden als Kulturgut gefeiert: «Muslimische Kinder bekommen eben auch gerne Geschenke.» Die Befürchtungen, die unter anderem Johanna Mikl-Leitner ausspricht, will Güngör dennoch nicht leichtfertig abtun: In türkischen Leitmedien würden immer häufiger Diskussionen darüber geführt, ob Muslime christliche Feiern begehen dürfen. Er beobachtet die Tendenz zu einer Ideologie der Reinheit: «Es wird immer häufiger gefragt: Was ist islamkonform? Und wo fängt die Christianisierung meines Kindes an?» Eine Diskussion, die zunehmend auch in toleranten Familien in der Diaspora geführt werde, sagt Güngör.


Dickens και Χριστούγεννα


Nothing of the kind had happened. Christmas was not slipping from the popular grasp and Dickens did not save it. He did not revive any old customs, nor invent any new ones. The Cratchits do not have a tree, they do not exchange presents and they do not send Christmas cards; all these innovations became popular later in the century. Dickens’s only novelty was to see Christmas as a touchstone of the communal spirit and charity that he had found missing in the nation during the mid-nineteenth century. After the blandly conventional festivities of the middle class and prosperous in Sketches by Boz and The Pickwick Papers, the Christmases in the five Christmas books written in the Hungry Forties spring from a more irritable and highly charged social con­sciousness. Instead of smiling servants attending at the feast, the poor in the Christmas books are front and centre, a challenge to the hypocrisy and callousness of Victorian society.


God’s Oppressed Children

A member of the Ramnami sect of untouchables whose tattoos represent a protest against the caste system, Chhattisgarh, India, 2005

Social change was what India needed above all, with or without communism. For as Ambedkar warned in 1951 in resigning from Nehru’s cabinet, “to leave inequality between class and class, between sex and sex, which is the soul of Hindu society, and to go on passing legislation relating to economic problems is to make a farce of our Constitution and to build a palace on a dung heap.” Gidla expands these insights into a devastating critique of not only India’s iconic leaders but also its Communist bosses, who were mostly Brahmin men parasitic on the Soviet Union and China for ideological guidance. “When Stalin was alive,” she writes caustically, “everyone took his sayings as verses from the Vedas.” These camp followers neglected the central problem of caste and gender discrimination, assuming that it would disappear with the reordering of socioeconomic structures. Such mechanical application of Marxist dogma to uniquely Indian situations explains the historic failure of the mainstream left in India to build support among the country’s numerous trampled-upon peoples.


Χριστούγεννα των Waterboys

«Επί του αυτοκράτορος Τιβερίου (μετά την εμφάνιση του Χριστιανισμού) διεδόθη ο θάνατος του Πανός (Πλουτάρχου, Περί των Εκλελοιπότων Χρηστηρίων 17). Κατά τον θρύλον τούτον εις πηδαλιούχος (πιλότος), ονομαζόμενος Θάμας, ήκουσεν εν τω μέσω της νυκτός, ενώ το πλοίον του διέσχιζε την Μεσόγειον, δυνατήν φωνήν με τας λέξεις «Ο μέγας Παν απέθανε». Μετά ταύτα δε ήκουσεν ολολυγμούς και στεναγμούς εξ όλης της φύσεως (θαλάσσης και ακτών της ξηράς), πενθούσης δια τον θάνατον του θεού» [Γ.Δ. Καψάλης, «Παν», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, ΙΘ’, 495]

Nα, πως ερμηνεύουν οι Waterboys:

«I stood upon the balcony with my brand new bride

The clink of bells came drifting down the mountainside

When in our sight something moved

Lightning eyed and cloven-hooved

The great god Pan is alive

He moves amid the modern world in disguise

It’s possible to look into his immortal eyes

He’s like a man you’d meet anyplace

Until you recognize that ancient face

The great god Pan is alive







From the olden days and up through all the years

From Arcadia to the stone fields of Inisheer

Some say the Gods are just a myth

But guess who I’ve been dancing with

The great god Pan is alive»

Ο μύθος του αθάνατου θεού Πανός. Ο Εμπειρίκος, ο Σικελιανός και ο Παλαμάς: Πώς επεξεργάζονται οι τρεις ποιητές τον μύθο του Πανός και του Διονύσου και πώς συνθέτουν τη συγκρητιστική θεολογία τους του Παντ. Μπουκάλα, Η Καθημερινή, 17/7/2001.

Νικόλας Λούρος


Ο Λούρος αποτελεί μια ιδιότυπη φυσιογνωμία οργανικού διανοούμενου με σημαντικές επιστημονικές, επικοινωνιακές και εκφραστικές αρετές, χάρισμα στη συγκρότηση και οργάνωση πανεπιστημιακών και κοινωνικών θεσμών και ικανότητα λειτουργικής σύζευξης αντιθετικών- τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως- ιδεολογικών ροπών. Τέτοιες λόγου χάρη είναι, από τη μια πλευρά, ο συντηρητισμός του και η υπεράσπιση του σκληρού πυρήνα του ελληνικού πολιτειακού και πολιτικού κατεστημένου, αφού υπήρξε γιατρός της βασιλικής οικογένειας (όπως και ο πατέρας του άλλωστε προηγουμένως) από το 1947 έως το 1964 και το 1976 Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών, και, από την άλλη, το αντιστασιακό του φρόνημα (είναι γνωστό ότι, παρά τις ισχυρές διασυνδέσεις του με τον γερμανικό ακαδημαϊκό χώρο, αρνήθηκε να υπηρετήσει τις δωσιλογικές κυβερνήσεις όταν του ζητήθηκε να αναλάβει υπουργός Παιδείας, ενώ υπήρξε έγκλειστος το καλοκαίρι του 1944 στο κρατητήριο της οδού Μέρλιν και στη συνέχεια στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Χαϊδαρίου μαζί με τους συναδέλφους του καθηγητές Πέτρο Κόκκαλη και Κωνσταντίνο Χωρέμη), η πίστη του στη δημοτική γλώσσα…και, τέλος, η στράτευσή του στον κοινοβουλευτισμό, όπως αποδεικνύει η συνυπογραφή της Διακήρυξης της «Συντονιστικής Επιτροπής για την Αποκατάσταση της Δημοκρατικής Νομιμότητας» (1973)…

Άλλωστε, και παρά την εδραία του χριστιανική του πίστη, δεν είναι άσχετο με την άρνησή του αυτή το γεγονός ότι, όπως οι ηγετικές μορφές της Νέας Δεξιάς στην Ευρώπη Αλαίν ντε Μπενουά και Τζούλιους Έβολα, είναι και αυτός γνώστης του αποκρυφισμού, μελετητής του «υπερ- ορθολογικού» και των παγανιστικών μύθων της ινδικής και της γερμανικής μυθολογίας, για λόγους που συνδέονται με την αναζήτηση του «πρωταρχικού ινδο- ευρωπαϊκού χαρακτήρα» των αρχέγονων πολιτισμών της ευρωπαϊκής ηπείρου…

Πηγή: Γ. Κόκκινος, Μ. Καρασαρίνης, «Μεταμορφώσεις του ευγονικού λόγου στην Ελλάδα: από τον Ιωάννη Κούμαρη και τον Δημοσθένη Ελευθεριάδη στον Νικόλαο Λούρο», στο Φυλετικές Θεωρίες στην Ελλάδα, σσ. 129-144.