Αριστερή κουλτούρα και δεξιά αφωνία

Θάνος-Μικρούτσικος-Ο-άνθρωπός-μας-«του-απείρου-εραστής»

H κριτική στην αμφιρρέπεια της αριστερής διανόησης (και μουσικής) είναι ένα πράγμα. Το ίδιο μπορεί να πει κανείς και για την προβολή θεμάτων του περιθωρίου, εξευγενισμένα από την γραφίδα ή το πιάνο των αριστερών διανοητών, για να αποτελέσουν υλικό της μαζικής κατανάλωσης [σχετικά]. Όλα αυτά είναι γνωστά και από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, δηλαδή τι έγινε μεταξύ των νέγρικων μπλουζ και των ροκ συγκροτημάτων στη δεκαετία του 1950. Τα δεδομένα είναι αυτά: κάπως έτσι γεννιέται και εξαπλώνεται η μαζική κουλτούρα της μικροαστικής, μεταπολεμικής τάξης.

Υπάρχει όμως και μία άλλη πλευρά. Η «δεξιά διανόηση και μουσική», πού είναι ακριβώς; Να θυμηθούμε τα αμερικάνικα σαχλοτραγουδάκια, εισαγωγής, μετά τον εμφύλιο, ή μήπως τις μουσικές «προτάσεις» της ΔΑΠ; Μέχρι που και οι ίδιοι απαύδησαν και το’ ριξαν στα copy paste στυλ Ρ. Γουίλιαμς, Κ. Τουρνά, πριν καταλήξουν στις πίστες των σκυλοπόπ της δεκαετίας του 1990. Η επιλογή της κλασικής μουσικής χλευάστηκε από δεξιούς το ίδιο μέσω της αδιαφορίας (είσαι ψώνιο) παρά από τους αριστερούς που, έστω, δανείζονταν από εκεί μοτίβα και στυλ. Και μη μου πει κανείς για τα δημοτικά τραγούδια, διότι δεν έφθασε ακόμα το Πάσχα!

Συμπέρασμα: τη μαζικοδημοκρατική αριστερά την ξέρουμε, ποιές ακριβώς εναλλακτικές έχεις απέναντι της, δεν έχω καταλάβει ακριβώς;

Περί αμβλώσεων

EM9C6PiXsAELNzs

Θεωρούν οι του (νεο-) φιλελεύθερου πολιτισμικού μπλοκ ότι η επιλογή των γεννήσεων- αντί των εκτρώσεων- είναι θέμα κοινωνικής και οικονομικής κρίσης. Οι υποτίθεται της άλλης πλευράς (τύπου Άδωνι) το αντιμετωπίζουν εργαλειακά και μηχανιστικά: η Τουρκία, που θα μας καταπιεί, η υγεία των γυναικών, τα επιδόματα γέννας. Αστοχούν και οι δύο. Διότι η επιλογή, εκτός από ιατρικές περιπτώσεις κινδύνου ζωής ή διαφόρων αναπηριών ή από περιπτώσεις πλήρους εγκατάλειψης της γυναίκας, είναι επιλογή με τη μορφή δικαιώματος, του στυλ: έχω το δικαίωμα για αυτό ή το άλλο….Αυτό είναι «δικαιωματισμός» που ανάγεται σε νοοτροπίες και αξιακές αντιλήψεις. Και αυτό επιμελώς αποκρύβεται και από τις δύο πλευρές. Δυστυχώς (για τους Αδώνιδες) και ευτυχώς (για τους Τσαγκαρουσιάνους) αυτό δεν αλλάζει. Δεν θα κάνουν περισσότερα παιδιά οι Έλληνες γιατί θα τους καταπιεί ο Τούρκος και ούτε το ίδιο εάν τους δώσεις 2.000 και φτιάξεις παιδικές χαρές και σταθμούς. Είναι ένα έθνος σε παρακμή, και δεν θέλει καν να αναπαραχθεί. Επιλέγει τον θάνατο.

Εν αρχή: 

Άδωνις Γεωργιάδης
Συγχαίρω την Εφημερίδα παρά τις αντιδράσεις. Στην Ελλάδα δεν αμφισβητείται το δικαίωμα, της γυναίκας στην άμβλωση, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν αντιλαμβανόμαστε ότι το να έχουμε διπλάσιες εκτρώσεις από γεννήσεις γεννά ζητήματα επιβίωσης του Έθνους μας..
Ακολουθεί: 
«Είναι ανήσυχος ο Αντιπρόεδρος του κυβερνώντος κόμματος για το πού οδηγηθήκαμε από την εφαρμογή του συγκεκριμένου νόμου; Το παράκαναν οι γυναίκες πάλι;! Του πέρασε ποτέ από το μυαλό ότι μπορεί να φταίνε κι άλλα πράγματα όταν ένα νέο ζευγάρι αρνείται να γεννήσει ένα παιδί στην χρεοκοπημένη Ελλάδα;   Προφανώς είναι ανήσυχος με την υπογεννητικότητα, την συρρίκνωση του έθνους κ.λπ. Κατανοητό. Αν όμως κάποιος έχει τα μέσα να αναστρέψει το «εθνικό αυτό πρόβλημα», πρώτα κάνει τα αυτονόητα, πριν υπερασπιστεί σκοταδιστικά και αναχρονιστικά πρωτοσέλιδα.   Φροντίζει να μη γίνεται κόλαση η ζωή ενός γονιού με δύο ή τρία παιδιά. Να υπάρχουν καλοί και άφθονοι παιδικοί σταθμοί. Επαρκή, ακίνδυνα δημόσια σχολεία. Ευκαιρίες για επαγγελματική αποκατάσταση των παιδιών, καλοί μισθοί και αναστροφή του brain drain.    Γιατί να κάνει πολλά παιδιά ένα νεαρό ζευγάρι στην Ελλάδα και να περάσει των παθών του τον τάραχο μέχρι να μεγαλώσουν «σώα»; Για να μη στενοχωρηθεί ο Θεός; Ή για να μη μαραζώσει το έθνος και νάναι ετοιμοπόλεμο απέναντι στον καρπερό Τούρκο;   Πηγή [εδώ]
Η απάντηση:
«Πάμε όμως στην ουσία. Ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό; Όχι. Το νόμιμο αναφέρεται στο τί επιτρέπεται και τί απαγορεύεται, το ηθικό στο τί είναι σωστό και τί όχι. Στην προκειμένη περίπτωση ο τεράστιος αριθμός αμβλώσεων στην Ελλάδα (δεν είναι 350.000 που γράφει η εφημερίδα αλλά είναι όσες οι γεννήσεις ή και αρκετά περισσότερες τα στοιχεία λένε +100.000) δημιουργεί δυο μεγάλα ζητήματα. Το πρώτο για τον κίνδυνο στην υγεία των ίδιων των γυναικών, ειδικά αν το κάνουν επαναλαμβανόμενα. Η έκτρωση πρέπει να είναι το τελευταίο μέσο διακοπής μία ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης. Όμως σε μια εποχή με το διαδίκτυο να πληροφορεί για τις μεθόδους αντισύλληψης, το προφυλακτικό, τα αντισυλληπτικά, το χάπι της επόμενης ημέρας, το να δεχόμαστε χωρίς προβληματισμό ότι τελικά χρησιμοποιείται στην Ελλάδα η έκτρωση, ως αντισυλληπτική μέθοδος, με συγχωρείτε αλλά είναι ανευθυνότητα. Άρα είναι μία συζήτηση που πρέπει να κάνουμε με θάρρος και σίγουρα χωρίς να τσακωνόμαστε για τα αυτονόητα.
Τέλος στο άρθρο σας υπήρχε και μία ελαφριά ειρωνία σε ανθρώπους που διαφωνούν με τις εκτρώσεις για θρησκευτικούς λόγους. Με συγχωρείτε αλλά αυτό είναι στα όρια του ρατσισμού. Ρατσισμού δε που, όπως συνήθως, στρέφεται σχεδόν κατά αποκλειστικότητα προς τους Χριστιανούς. Φυσικά για θρησκευτικούς λόγους απαγορεύονται οι εκτρώσεις σχεδόν σε όλο το Ισλάμ π.χ. αλλά προς τα εκεί για κάποιους λόγους λείπει η σχετική ειρωνία. Αλλά ας μείνουμε σε μας. Εάν κάποιος θέλει να είναι αντίθετος σε κάτι ακολουθώντας την πίστη του είναι ανθρώπινο δικαίωμα του, αρκεί να μην επιβάλει την γνώμη του στους άλλους. Εξ όσων γνωρίζω τόσο η Ορθόδοξη όσο και η Καθολική Εκκλησία την έκτρωση την θεωρούν Αμαρτία. Το αν εσείς ή εγώ ή ο οποιοδήποτε άλλος θα συμμεριστεί ή όχι αυτή την άποψη είναι δικός του λογαριασμός, το αν θα χλευάσει την πίστη του άλλου όμως ζήτημα ευγένειας [Πηγή]
Η ανταπάντηση:
«Δεν ξέρω επίσης από πού βγάζετε το συμπέρασμα ότι θεωρώ επουσιώδες το δημογραφικό πρόβλημα -και με λέτε μάλιστα «επικίνδυνα αφελή». Για την χαμηλή γεννητικότητα όμως δεν θεωρώ υπεύθυνες τις γυναίκες που «κάνουν πολλές αμβλώσεις», αλλά εσάς, τους πολιτικούς, που καταντήσατε την Ελλάδα έρημη χώρα για τους νέους γονείς και τα παιδιά τους -χωρίς υποδομές, νοσοκομεία, πρόνοια και παιδικούς σταθμούς- μια χώρα εχθρική προς τις γυναίκες: αντί να τις βοηθάτε στο μέγα θέμα της μητρότητας, τις αφήνετε να βολοδέρνουν μεταξύ ανέχειας και ντροπής.   Τέλος, αυτά που λέτε ότι είμαι ρατσιστής απέναντι στους χριστιανούς κ.λπ. είναι λίγο αστεία. Στο ευρωπαϊκό κράτος με τους ισχυρότερους εκκλησιαστικούς δεσμούς και με μια εκκλησία που τρυπώνει και στο τελευταίο άστρωτο κρεβάτι αντί να κοιτάει το δικό της, παρατηρείται το παράδοξο: ο αντιπρόεδρος του κυβερνώντος κόμματος να προστατεύει τον παποκαισαρισμό από το … μπούλινγκ!»  Πηγή:  www.lifo.gr

H αποτυχία του Κολόμβου

006458f4e3718cfa1ef3761072c468c6

Κι απόμεινε ο Κολόμβος, καταδικασμένος να παραμείνει άνθρωπος, στο σημείο ακριβώς της πλατείας που κοιτάζει κατά τις κολώνες του Μπερνίνι- με την πρώτη κολώνα να κρύβει αριστουργηματικά τις υπόλοιπες τρεις, ώστε το σύνολο να φαίνεται σαν μία και μοναδική. «Αντικατοπτρισμοί», σκέφτηκε, «όπως αντικατοπτρισμός ήταν και για μένα οι Δυτικές Ινδίες. Κάποια μέρα, απέναντι από ένα ακρωτήρι της ακτής της Κούβας που εγώ είχα ονομάσει Άλφα- Ωμέγα, είπα ότι εκεί τελείωνε ένας κόσμος και άρχιζε ένας άλλος· αυτό το κάτι άλλο, που ούτε κι εγώ ο ίδιος δεν καταφέρνω να προσδιορίσω…Έσκισα το μυστικό πέπλο, για να διεισδύσω σε μια νέα πραγματικότητα που υπερέβαινε τις δυνάμεις μου, γιατί υπάρχουν τόσο μεγάλες ανακαλύψεις- και όμως πολύ πιθανές- που εκμηδενίζουν με το μεγαλείο τους τον θνητό που τόλμησε κάτι τέτοιο».

Και ο Αόρατος [ο Κολόμβος μετά θάνατον] θυμήθηκε τον Σενέκα, του οποίου η Μήδεια είχε για πολλά χρόνια στο προσκεφάλι του· ο ίδιος ταυτιζόταν με τον Τίφυ, τον κυβερνήτη των Αργοναυτών: o Τίφυς είχε το θράσος μα ξεδιπλώσει τα πανιά του πάνω από την απέραντη θάλασσα, υπαγορεύοντας στους ανέμους καινούργιους νόμους..Από τότε τα νερά νικήθηκαν και υπακούνε στον νόμο των πάντων…και η μικρότερη βάρκα μπορεί ν’ αρμενίζει. Τα σύνορα έπεσαν, και πολιτείες έχτισαν τα τείχη τους σε καινούργια μέρη· τίποτα δεν έμεινε στην αρχική του θέση σε τούτον τον κόσμο, που στο εξής ήταν προσιτός…

Και καθώς οι καμπάνες αντηχούσαν δυνατά εκείνο το απομεσήμερο στη ρωμαϊκή πολιτεία, βάλθηκε ν’ απαγγέλει τους στίχους που έμοιαζαν να υπαινίσσονται τη δική του μοίρα: Ο Τίφυς, που είχε δαμάσει τα κύματα, αναγκάστηκε να παραδώσει το πηδάλιο σε κάποιον κυβερνήτη λιγότερο έμπειρο, όταν σε κάποια ξένη γη, μακριά από τα πατρικά βασίλεια, έπεσε, και δίχως μεγαλόπρεπο τάφο, κατέβηκε στα σκοτάδια….

Πηγή: Α. Carpentier, Η άρπα και η σκιά, εκδόσεις Εξάντας, 2019, 256-257. 

O χρήσιμος χριστιανισμός

ellul J.

«Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι ο Αστός είναι ευθέως και άμεσα εχθρός του Θεού. Αλλά είναι ικανός να κάνει κάποιες επιλογές από την κληρονομιά του χριστιανισμού. Υπάρχουν ακόμη σ’ αυτό τον κυκεώνα, λέει, πολλά καλά να κρατήσουμε. Η αρετή και η ηθική αυστηρότητα λόγου χάρη. Ο Αστός μπορεί να ωθήσει στα άκρα την εκμετάλλευση του κόσμου εφαρμόζοντας μια απαίτηση για αρετή, αφού αυτά τα δυο μπορούν να συμβαδίζουν όπως η αυστηρή δίαιτα και ο πρωταθλητισμός.

Για το σκοπό αυτό μπορεί επίσης να διαχωρίσει την κατακόρυφη διάσταση του χριστιανισμού (τη διάσταση του Θεού, στον οποίον αποκρίνεται η πίστη) από την οριζόντια (τη διάσταση της Ανθρωπότητας, στην οποία στεγάζεται η αγάπη) και να απορρίψει την πρώτη βαστώντας μόνη τη δεύτερη ως αναγκαία για να εξηγεί και να δικαιολογεί το προμηθεϊκό εγχείρημα της αστικής τάξης για την Ανθρωπότητα — μια ανθρωπότητα χωρίς Θεό βέβαια, αλλά όχι και δίχως θρησκεία, όχι δίχως χριστιανισμό. Έναν άθεο χριστιανισμό; Ναι. Ορισμένοι αργοπορημένοι επίσκοποι και αμαθείς νέοι ανακαλύπτουν σήμερα με έξαψη αυτή την επανάσταση, όμως ο Αστός την έχει κάνει ήδη εδώ κι εκατόν πενήντα χρόνια!

Βέβαια ο Αστός παρέμεινε χριστιανός, αλλά παρέμεινε μόνον επειδή ήταν χρήσιμο. Τα θαύματα και την Ανάσταση; Ε, καλά, ας ρίξουμε ένα σεμνό πέπλο πάνω σε τούτες τις ανοησίες. Ο Αστός χρειαζόταν να υποκρίνεται ότι πιστεύει σε αυτά, επειδή μια από τις πολλές χρησιμότητες του χριστιανισμού ήταν να καλλιεργεί το πνεύμα υπακοής στους φτωχούς και στους κοινωνικά κατώτερους: “ο φτωχός δοξάζεται με την ταπεινότητά του”, πόσο βολικό για εκείνον που τον εκμεταλλεύεται.

Ο χριστιανισμός ήταν ένα επιπλέον εργαλείο διακυβέρνησης, αλλά για να γίνει αυτό χρειαζόταν να τον κάνουν εύχρηστο και κατάλληλο γι’ αυτή την υπηρεσία. Να πιστεύουν στο Θεό, αυτό είναι καλό για τους φτωχούς, για τους μαύρους και για τα παιδιά. “Ο Θεός είναι το σημείο στήριξης, στο οποίο εφαρμόζω το μοχλό μου για να τους κινώ”: αυτή είναι η σκέψη του Αστού. Όμως αυτό υπονοεί ακριβώς ότι ο Θεός δεν υπάρχει! Γιατί αν υπάρχει, δεν μπορώ να τον χρησιμοποιήσω όπως εγώ θέλω. Οπότε, για να γίνει ο χριστιανισμός κάτι το “κοινωνικά χρήσιμο”, όπως ακριβώς τον θέλησε ο Αστός, θα πρέπει αυτός στον οποίον απευθύνεται αυτή η θρησκεία, δηλαδή ο Θεός, να είναι ένα αδρανές αντικείμενο, χωρίς καμιά αυτονομία, κάτι που μπορεί κανείς να το κάνει ό,τι τον εξυπηρετεί. Τον Θεό τον φτιάχνω όπως θέλω εγώ, έτσι ώστε να παίξει το ρόλο που θέλω στη σκακιέρα δράσης μου. Α, πολύ χρήσιμος αυτός ο Τρελός! Όμως αυτό που τον μετακινεί, είναι το χέρι μου. Έτσι η θρησκεία γίνεται καθαρός φορμαλισμός, τυπολατρία. Η λειτουργία, η θεολογία, η ηθική, η ζωή, όλα αυτά πρέπει να τυποποιηθούν, να γίνουν τελετουργικό, ρασιοναλισμός, μετρησιμότητα, υπολογισμός.

Ο θεμελιώδης αθεϊσμός του Αστού δεν είναι αυτός ο απλοϊκός μακιαβελισμός, στον οποίο τον περιστέλλουν οι μοντέρνοι χειραφετημένοι. Συνδέεται με τη δημιουργικότητά του, η οποία αδυνατεί να αναδιαμορφώσει τον κόσμο όπως θέλει ο ίδιος, αν δεν απαλλαγεί από το βάρος του Θεού. Κι αυτή η δημιουργικότητα εκφράζεται στη μοναδική αφομοιωτική δύναμή του, η οποία αποτελεί ένα τρόπο ύπαρξης και ένα οντολογικό χαρακτηριστικό του Αστού.

Πράγματι, αν θέλουμε να αναλύσουμε επισταμένα την αστική κοινωνία, αντιλαμβανόμαστε ότι είναι καμωμένη από κομματάκια και ψηφίδες αποσπασμένα από άλλους λαούς, άλλες εποχές και άλλους πολιτισμούς. Σκαρώνει το ψευδογοτθικό στυλ με την ίδια φυσικότητα με την οποία φτιάχνει τον ψευδή χριστιανισμό ή το πλαστό χρήμα. Δεν λέω ότι όλα είναι ψεύτικα και πλαστά. Λέω ότι η αστική κοινωνία δεν δημιουργεί τίποτα και αφομοιώνει τα πάντα.

Έτσι αφομοίωσε και τον χριστιανισμό μετατρέποντάς τον, κατά το 19ο αιώνα, σε θρησκεία, πνευματισμό και στεγνή ηθική, αποσυνδέοντας ό,τι ήταν εσωτερικά συνδεδεμένο και κατεβάζοντας ό,τι ήταν υπερβατικό στο επίπεδο του ανθρώπου αφού, για τον Αστό, ο άνθρωπος έχει “θρησκευτικές ανάγκες” και είναι χρήσιμο να κατασκευάσουμε κάτι, ένα “θρησκευτικό φαινόμενο” ώστε να τις ικανοποιήσουμε.

Με ποιον τρόπο; Αρκεί να δείξουμε ότι η κίνηση δεν είναι πια αυτό που κατεβαίνει από τον Θεό προς τον άνθρωπο, μια απρόβλεπτη ενέργεια χάριτος του Θεού, αλλά μια κίνηση που ανέρχεται από τον άνθρωπο, τα δικά του έργα, τη δική του λειτουργία, τη δική του ευσέβεια, τη δική του θεολογία, προς ένα Θεό ακίνητο, βουβό, κλεισμένο στον ουρανό του (ή, πράγμα που είναι το ίδιο, στο “βάθος” του) σαν κάτι πακεταρισμένο σ’ ένα καλό περιτύλιγμα κι ετοιμοπαράδοτο.

Σβήνει η πίστη; Ας σβήσει, σε τι ωφελεί άλλωστε; Ας κρατήσουμε από τον χριστιανισμό ό,τι είναι θετικό και χρήσιμο. Αφενός την τόσο χρήσιμη ηθική, τις αρχές, τους κανόνες, τις προϋποθέσεις, τις εντολές, τις προσταγές. Κι αφετέρου το Θεό αλλά απλώς σαν εγγυητή και κίνητρο αυτής της ηθικής. Ένα Θεό χωροφύλακα και μαστιγωτή πατέρα. Αρκεί βέβαια να καθαρίσουμε επιμελώς τον χριστιανισμό από όλα τα σκανδαλώδη. Την Ανάσταση ας πούμε. Ή την ιδέα ότι ο άνθρωπος είναι αμαρτωλός. Ή το να μην μεριμνούμε για το αύριο. Ή την αγάπη, άκουσον-άκουσον, για τον εχθρό! Ε, όχι, τέτοιες  σκανδαλώδεις ιδέες δεν τις θέλουμε! Ποια Ανάσταση; Γίνονται τέτοια; Ποια αμαρτία; Εμείς ξέρουμε πως ο άνθρωπος είναι καλός και πως μόνο κατά τύχη κι από δυσμενείς συγκυρίες φτάνει να διαπράττει φρικτά πράγματα. Να μη μεριμνούμε για το αύριο; Δηλαδή τι, να παρατήσουμε τη χρήσιμη εργασία και ν’ ατενίζουμε τα λουλουδάκια του αγρού; Πού θα πάμε μ’ αυτή την απρονοησία; Και ποια αγάπη για τον εχθρό; Ναι, ο άνθρωπος τη χρειάζεται την αγάπη, αλλά μια αγάπη τακτοποιημένη όμορφα και χρήσιμη κοινωνικά. Όχι λοιπόν τέτοια πράγματα! Ο χριστιανισμός πρέπει να είναι ένα επιστημονικό, ορθολογικό και εύτακτο σύστημα. Τότε εξυπηρετεί θαυμάσια.

Ας κάνουμε λοιπόν τις ιστορίες του χριστιανισμού κατιτί το “πνευματικό”, ή αλληγορικές εικόνες: αυτό είναι υπέροχο, εξευγενίζει τον άνθρωπο, τον στρέφει προς τα “υψηλά πράγματα”. Κι αυτό είναι πολύ σημαντικό για τον άνθρωπο που περνάει τη ζωή του μέσα σ’ ένα εμετικό βούρκο οικονομικών υποθέσεων και δοσοληψιών. Του φτιάχνουμε μια γωνίτσα γαλάζιου ουρανού και ιδανικού, απαραίτητη για την ισορροπία του, τη ηθική, τη νευρική και την ψυχική ισορροπία του. Χάρη στην εξασφάλιση αυτής της γωνίτσας γαλάζιου ουρανού, ο άνθρωπος θα μπορεί να κοιμάται εν ειρήνη.

Προσοχή όμως: μόνο μια γωνίτσα, όχι κάτι παραπάνω! Όχι υπερβολές και ανορθολογικά πράγματα! Όχι να λέμε ότι, λόγου χάρη, θα έπρεπε και να εφαρμόζουμε στην πράξη την Επί του Όρους Ομιλία του Χριστού και να δώσουμε όλα μας τα αγαθά! Αυτό θα ήταν γελοίο. Να λέμε ότι πρόκειται για μια “μεταφορά”, εντάξει. Όχι και να την παίρνουμε τοις μετρητοίς. Άλλωστε, αν εφαρμόζαμε όλα αυτά που είπε ο Χριστός, θα καθιστούσαμε την κοινωνική ζωή εντελώς άναρχη κι ακόμα παραπέρα. Όχι τέτοια. Ο Θεός είναι ένας θεός της Τάξης, ένας Μεγάλος Ωρολογοποιός. Είναι πολύ χρήσιμος για να λέμε ότι εξηγούμε το ανεξήγητο, αλλά εξυπακούεται πως αυτό το πράγμα —ο Θεός που μπορούμε να φουσκώνουμε και να ξεφουσκώνουμε ανάλογα με τις ανάγκες της στιγμής— πρέπει να κάνει στην άκρη και να παραχωρεί τη θέση του άπαξ και μια ορθολογική εξήγηση μάς επιτρέψει να καταλάβουμε κάτι που προηγουμένως δεν καταλαβαίναμε.»

 Ζακ Ελλύλ, Η μεταμόρφωση του Αστού (1967)

Πηγή

Ο Economist δεν σταματιέται

20191221_LID001_0

Μετά από την ανακάλυψη της πανκ Σιβηρίας, που είναι έτοιμη να προτείνει ένα νέο φιλελεύθερο μοντέλο για την Ρωσία του κακού Πούτιν [εδώ], μας προέκυψε και η φιλελεύθερη επανάσταση στην Ιρλανδία. Τα σκάνδαλα παιδεραστίας που αναλυτικά και σωρευτικά αναφέρονται στο άρθρο του The Economist έχουν απομυθοποιήσει τόσο την συντηρητική Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία στην χώρα που το κίνημα LGBT έχει πάρει τα πάνω του (σε δημοψηφίσματα για τις εκτρώσεις και τον ομόφυλο γάμο). «Τι να τα κάνεις τα παιδιά, εάν δεν μπορείς να τα συντηρήσεις» είναι το μότο της αφυπνισμένης γυναικείας συνειδητοποίησης που κατεδαφίζει ένα ακόμη συντηρητικό υπόλειμμα της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Ο δογματισμός των νεοφιλελεύθερων δεν έχει όρια: πραγματικά ζούνε σε άλλο κόσμο και ερμηνεύουν τα πάντα με τα δικά τους μέτρα- άλλωστε τι είδους δογματισμός θα ήταν διαφορετικά; Είναι σαφές αυτό που έλεγα αλλού για τα απόνερα της Σώτης. Οι κυρίαρχοι έχουν επιλέξει το «πεδίο» που θέλουν να διεξάγουν τον πόλεμό τους. Είναι σαφές. Μόνο που η ιστορία δεν είναι εύκολη……

Η νεοφιλελεύθερη Σιβηρία

αρχείο λήψης

Σκότωσε το κράτος μέσα σου, είναι το σλόγκαν ενός μουσικού γκρουπ (στυλ πανκ) της Σιβηρίας, που τόσο αρέσει στον Economist (Siberia is an empty land filled with contradictions). Στην προσπάθεια ανακάλυψης της αχανούς Σιβηρίας ως τόπου ελευθερίας και ανεξαρτησίας από την καταπιεστική κεντρική κυβέρνηση της Μόσχας επιστρατεύονται οι Δεκεμβριστές του 19ου αιώνα μέχρι καλλιτεχνικά «φρικιά» της περιοχής:

inside_slonov_fly swatters

[εδώ]

Σαμανισμός και «ξερό ψωμί» στην πλάτη της Ρωσίας του Πούτιν. Ιδού, πως προωθούνται τα ιδεώδη της απόσχισης στον νεοφιλελεύθερο κόσμο: μέσω της τοπικότητας. Και το «κερασάκι στην τούρτα»: στο βιβλίο του φιλελεύθερου οικονομολόγου The Siberian Blessing (2013), που θέλει να αντιστρέψει τον μύθο του The Siberian Curse των προηγούμενων αιώνων, διαβάζουμε ότι σε μία υπερσυγκεντρωτική και καταπιεστική και αυταρχική χώρα όπως η σημερινή Ρωσία ο εκμοντερνισμός δεν μπορεί να προέλθει από το κέντρο, που πάντα αναζητά προσόδους. Η Σιβηρία δεν είναι μία ανατολική, απομακρυσμένη επαρχία της Ρωσίας, αντίθετα η Μόσχα είναι η πόλη δυτικά της Σιβηρίας που θέλει επειγόντως μεταρρύθμιση και αναρχία, ειρωνεία και ανοιχτούς ορίζοντες, και ίσως λίγο σαμανισμό, επίσης…..

Ρατσισμός από μαύρους…

20191221_yap005

Μία από τις μεγαλύτερες κοινότητες στην Yeoville στο Γιοχάνεσμπουργκ είναι από τη Δημοκρατία του Κογκό. Στα τέλη του 1990 και στη δεκαετία του 2000 οι μεσαίες τάξεις της Ν. Αφρικής αντικαταστάθηκαν από μετανάστες από την Αφρική. Η εικόνα της Yeoville άλλαξε: μία πρώην συναγωγή έχει γίνει Congolese Mall, γεμάτο με κομμωτήρια, πεντηκοστιανές εκκλησίες και μία υπηρεσία courrier. Τα επιμελημένα ρούχα των Κογκολέζων είναι δείγμα της sapology . Οι επιθέσεις στο Γιοχάνεσμπουρκ είναι αποτέλεσμα της «Αφρικανοφοβίας», σε σημείο που Νιγηριανή εταιρεία έστειλε αεροπλάνο για να μεταφέρει δεκάδες Νιγηριανούς πίσω. «Ο τεράστιος ελέφαντας στο δωμάτιο είναι ο τρόπος που οι Αφρικανοί φέρονται ο ένας στον άλλον», λέει ο Mr Sandile…

Πηγή: Melting Pots, The Economist, Christmas Specials, 65-67.

O βιολιστής στην στέγη

255px-Image-Chagall_Fiddler

Ευτυχώς, η κρατική τηλεόραση επαναπρόβαλε το βραβευμένο δραματικό μιούζικαλ «Ο βιολιστής στη στέγη» (Fiddler on the Roof), παραγωγής ΗΠΑ 1971, και έτσι μπορέσαμε να δούμε πως «ζυμώθηκε» η εβραϊκή ιστορία με την λαϊκή θρησκεία και οδήγησε σε μία στιβαρότητα, που δυναμώθηκε ακόμη περισσότερο μέσα από τις κακουχίες και τα πογκρόμ. Το προπαγανδιστικό της ταινίας- για όσους σπεύσουν να ασκήσουν κριτική- δεν αναιρεί σε τίποτε τα βασικά συστατικά στοιχεία της εβραϊκής ψυχολογίας. Είναι συγκινητική η λαϊκή ψυχή και θυμίζει πολλά από την Ορθόδοξη λαϊκότητα. Από την άλλη, η εξαναγκαστική μετακίνηση αυτών των πληθυσμών στα πλαίσια της Ρωσικής Αυτοκρατορίας ίσως κάνει να σκεφθεί κανείς τις αντίστοιχες μετακινήσεις των σημερινών πληθυσμών και να τις συγκρίνει. Οι βιαστικές συγκρίσεις δεν θα βγάλουν πουθενά. Ναι μεν οι Εβραίοι κατηγορήθηκαν (και ακόμα και σήμερα κατηγορούνται) ως ιστορικά «προάγγελοι» της κινητικότητας της παγκοσμιοποίησης, όμως είναι άλλο να παίρνεις τα ιερά σου βιβλία και να τα κουβαλάς μαζί με τα συμπράγκαλά σου γιατί σε διώχνουν και είναι άλλο να «αυτο-εξορίζεσαι» μέσω διεθνών δικτύων για υψηλότερο βιοτικό επίπεδο.

Παραμονή Χριστουγέννων

snip20131225_15

Παγωνιά
στον ουρανό ένα χρώμα βρώμικης φανέλλας
στεκόμαστε στη γραμμή
όρθιοι
κάποιος χνωτίζει τα νύχια του
κάποιος δαγκώνει τα δάχτυλά του
ένα παιδί με σπυριά δίπλα σου
δε μιλάει
κρυώνει
ένα χαρτάκι κολλημένο στο συρματόπλεγμα
κ’ εκείνο κρυώνει
καθώς μας πλευρίζουν τα καμιόνια
μια μυρουδιά μπενζίνας
οι πόρτες που ξανακλείνουνε
ο λοχαγός έχει δυο μάτια από κατράμι
η φωνή του μες απ’ τις μύτες του σηκωμένου γιακά
ένας – ένας
ακούει τ’ όνομά του
και βγαίνει
αντίο, αντίο
το χώμα τρίζει κάτω απ’ τις αρβύλες
κάποιος σηκώνει το χέρι του
τίποτ’ άλλο
το παιδί με τα σπυριά προχωράει
στη θέση του μένουν δυο χνάρια από αρβύλες
που σε λίγο θα σβήσει η βροχή
ένα χέρι γλυστράει το ρολόι του στην παλάμη σου
δε θα μου χρειαστεί, λέει – αντίο
το χαρτάκι κολλημένο στο συρματόπλεγμα
κρυώνει ακόμα.

Ξεκινάνε τα φορτηγά.

Είκοσι άνθρωποι κουβαριασμένοι μες σ’ ένα αντίσκηνο
δε μπορείς να σαλέψεις ούτε τη γλώσσα σου
μα είναι πολλά τα χέρια να μοιράσεις την πίκρα σου
πολλές οι ανάσες να ξεχνάς τη βροχή.
Έχει αρκετή θέση
για να πεθάνεις.

Θα κουβαλήσουμε κι απόψε το σακκί της νύχτας
θα κολλήσουμε τ’ αποτσίγαρο στη μύτη της αρβύλας μας
θ’ ακουμπήσουμε την καρδιά μας σε μια διπλανή καρδιά
όπως το βράδυ ακουμπάνε οι κουβέρτες και τα όνειρά μας.

Ελάτε λοιπόν
όλοι μαζί
να φυσήξουμε αυτό το μικρό καρβουνάκι στη χόβολη της ελπίδας
τώρα που η λάμπα μας έσβησε
που νυστάζει η σκοπιά
και το στρατόπεδο φόρεσε την κουρελιασμένη χλαίνη
της ομίχλης.

Μας ήρθε μ’ ένα χαμόγελο και μια τραμβαγέρικη πατατούκα.
Του κάναμε τόπο
άπλωσε μια λινάτσα, την έστρωσε καλά καλά
και μας κοίταξε.
Φυσούσε ένας αγέρας δυνατός απ’ το Νοτιά
και το μούτρο του ήταν βλογιοκομένο σαν ψιχαλισμένος δρόμος.
Ύστερα βράδιασε και βγάζοντας τα χέρια από τις τσέπες
μας έδωσε κάτι φτηνές μέντες
πασαλειμένες χνούδια και καπνό.
Τον πήραν νύχτα ξαφνικά και τον σκοτώσαν στο προαύλιο
η πατατούκα του πεταμένη πάνω στο χώμα
μα δάγκωνε σφιχτά στα δόντια το χαμόγελό του
μη του το πάρουν.

Μη με λες λοιπόν σύντροφο
έχω ένα σταχτί ουρανό μέσα μου
κρύβω στην τσέπη μου ένα όνειρο κουρελιασμένο
σφίγγω στα χέρια τ’ άγνωστο όνομά μου
σαν το παιδάκι που αγκαλιάζει ένα ξύλινο πόδι
ακουμπισμένο σε μια γωνιά.

Μη με λες λοιπόν σύντροφο.
Την ώρα που οι συντρόφοι μας πεθαίνουνε τραγουδώντας
την ώρα που εσύ ακονίζεις στο μίσος τη σκληρή σου παλάμη
εγώ σε προδίνω
καθώς μέσα στη νύχτα κρυώνω και φοβάμαι τη λησμονιά.

Το ξέρω, ένας σύντροφος πρέπει να ζήσει μιαν άλλη ζωή
και να πεθάνει απλά
όπως κανείς τραβάει την κουβέρτα ως τα μάτια του
κι αποκοιμιέται.

Μα όταν εγώ κι αυτούς εδώ τους στίχους τους γράφω
μήπως μιλήσουν για μένα – όχι, μη με λες σύντροφο.
Είμαι ένα τσαλακωμένο χαρτί που κόλλησε στην αρβύλα σου
καθώς
προχωράς.

Η ασετυλίνη που σφυρίζει στη γωνιά
ένα σπασμένο παράθυρο φιμωμένο με σκοτάδι.
Η σκεπή του μαγειρείου μπάζει νερά.
Βουίζει μες στις χαραμάδες ο άνεμος.
– Θωμά, πάρε τσιγάρο
και μη σκαλίζεις τα δόντια σου, Θωμά.
Μάταια ψάχνεις για ένα τριματάκι
απ’ το παλιό παιδικό χριστόψωμο.
Βουίζουνε τα φλόγιστρα του πετρελαίου. Ο Θωμάς
σφίγγει στα γόνατά του μια πατάτα
και καθαρίζει ήσυχα ήσυχα. Τ’ άλλο του χέρι είναι κομένο.

Κοιτάμε με την άκρη του ματιού το σκοπό που μπαίνει
μ’ ένα φύσημα παγωμένου αέρα. Το σαγώνι του
θα τρέμει πίσω απ’ το χακί κασκόλ.

Σηκώνεις το γιακά της χλαίνης σου. Χιονίζει.
Μια πλάκα φωνογράφου στο Διοικητήριο. Πιο μακριά
η σιωπή. Καλή νύχτα, καλά Χριστούγεννα.
Συλλογιέσαι τ’ άστρα πίσω απ’ την καταχνιά
σκέφτεσαι πως αύριο μπορεί να σε σκοτώσουν.
Μα απόψε αυτή η φωνή είναι μια τσέπη μάλλινη
χώσε τα χέρια σου.
– Καληνύχτα, Θωμά, καλά Χριστούγεννα.

Κ’ η καρδιά σου φωτίζεται σαν χριστουγεννιάτικο τζάμι.

                                                                          Μακρόνησος 1950

Mary, grab the baby, the river’s rising

Kicking-Against-The-Pricks-1-1024x1024

To καλύτερο χριστουγεννιάτικο τραγούδι είναι το Muddy Water του Nick Cave, ακριβώς γιατί δεν είναι χριστουγεννιάτικο. Ίσως η μόνη φράση που παραπέμπει στο «Ἀναχωρησάντων δὲ αὐτῶν ἰδοὺ ἄγγελος κυρίου φαίνεται κατ’ ὄναρ τῷ Ἰωσὴφ λέγων, Ἐγερθεὶς παράλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ φεῦγε εἰς Αἴγυπτον, καὶ ἴσθι ἐκεῖ ἕως ἂν εἴπω σοι· μέλλει γὰρ Ἡρῴδης ζητεῖν τὸ παιδίον τοῦ ἀπολέσαι αὐτό. 14 ὁ δὲ ἐγερθεὶς παρέλαβεν τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ νυκτὸς καὶ ἀνεχώρησεν εἰς Αἴγυπτον» (Ματθ. 2, 13-14), είναι το Mary, grab the baby, the river’s rising..

Η συνάφεια του πλαισίου δεν είναι χριστουγεννιάτικη. Είναι προφανές ότι η ιστορία έχει να κάνει με τις πλημμύρες του Μισισσιπή, στη λάσπη  του οποίου άρεσε να παίζει ο μπλουζίστας Μάντι Γουότερς (εξ ου και Muddy), πηγή έμπνευσης του Nick Cave. Αλλά ο τρόπος που συνηχεί το τραγούδι και σε παραπέμπει στην ιστορία της φυγής στην Αίγυπτο. Κάπως έτσι μάλλον μεταγράφονται στο υποσυνείδητο οι βιβλικές αφηγήσεις