Οι καθολικοί το 1821

1264_fwskoloy-thumb-large

Και ο Κυκλαδίτης ιστορικός Δ. Πασχάλης, είναι εξ ίσου κατηγορηματικός: «Οι Καθολικοι καίτοι πάντες σχεδόν Ελληνες τό γένος και τήν έλληνικήν γλώσσαν λαλούντες λόγω μόνον της διαφοράς του θρησκεύματος έκώφευσαν είς τήν φ ω ν η ν της πατρίδος και έ τ η ρ η σ α ν πράγματι άντεθνικήν στάσιν καθ’ όλην τήν διάρκειαν του άγώνος.

Αμέσως λοιπόν, μόλις άρχισ’ η επανάσταση, εξεδήλωσαν οι Ελληνες Καθολικοί τήν αντίδραση, με τήν άρνηση τους νά αναγνωρίσουν την Ελληνική Διοίκηση και να της πληρώνουν φόρους, ενώ με προθυμία και χωρίς νά τούς αναγκάζει κανείς έπλήρωναν στους Τούρκους!

Άπό έγγραφο, πού εστειλ’ ο έπαρχος Τήνου Σπυρίδων, γράφοντας στά 1822 στήν «Προσωρινήν Διοίκησιν Ελλάδος», βλέπουμε, ότι οι Καθολικοί «μή άναγνωρίζοντες τήν Έλληνικήν Διοίκησιν ουδέν άπέδιδον, καίτερ έχοντες τά πλέον εύκαρπα μέρη». Τό πράγμα επιβεβαιώνεται και άπό πίνακα, πού εύρήκε ο Ν. Άρμακόλλας, στ’ αρχεία της Επισκοπής των Καθολικών στήν Ξυνάρα της Τήνου, όπου φαίνεται, ότι υπήρχαν συνολικά 2.193 οικογένειες.

Πηγή

«Τωόντι, όταν οι Συριανοί καθολικοί προσκύνησαν τον καπουδάν πασά, αρνούμενοι να καταβάλουν φόρους και να συνδράμουν τους Χίους πρόσφυγες μετά την καταστροφή, μετέβη στη Σύρα o Ζακυνθινός καπετάν Νέστωρ Φαζιόλης, με δύο πλοία, για να τους επαναφέρει στην τάξη, αλλά απεκρούσθη από τους Συριανούς, με τη βοήθεια αυστριακού πολεμικού. Ο Φαζιόλης επέστρεψε, στις 23 Δεκεμβρίου 1822, με πέντε επτανησιακά σκάφη, πραγματοποίησε απόβασξ και βομβάρδισε την πόλη, επιχειρώντας να την καταλάβει, με την συνεπικουρία των ορθοδόξων προσφύγων που είχαν εγκατασταθεί στην παραλία του νησιού, αλλά υποχρεώθηκε να απομακρυνθεί, μετά από νέα επέμβαση αυστριακού πολεμικού. Ο Φαζιόλης μετέβη στην Τήνο, στρατολόγησε και άλλους άνδρες και προσπάθησε να πάρει την έγκριση της κυβέρνησης του Ναυπλίου για την κατάληψη του νησιού- την οποία δεν κατόρθωσε να αποσπάσει, δεδομένου ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν ήθελε να έλθει σε προστριβές με τους Γάλλους και τους Αυστριακούς, που προστάτευαν τους Συριανούς καθολικούς. Πάντως, στις 10 Φεβρουαρίου 1823, επέστρεψε στη Σύρο και, με αναφορά που έστειλε στη Διοίκηση, περιέγραφε την έκρυθμη κατάσταση..Ο Φαζιόλης με 400 άνδρες (άλλες πηγές αναφέρουν 2.000), αφού έκαψε μερικές αποθήκες στην παραλία, ετοιμαζόταν να εισβάλει στην Άνω Πόλη, όπου ζούσαν οι καθολικοί, οι οποίοι είχαν υψώσει τη γαλλική σημαία, ζητώντας τη συνδρομή του βασιλιά της Γαλλίας»

Πηγή: Γ. Καραμπελιάς, Εκκλησία και Γένος εν Αιχμαλωσία, 2015, 289-290.

Advertisements

Πριν κλείσω τα μάτια: Στίχοι Ιαπώνων δασκάλων του Ζεν για τον θάνατο

Hasui-Kawase-Shichiri-Beach-Soshu-768x507

Σ’ αυτόν τον κόσμο γεννήθηκα
Και τον αφήνω με τον θάνατό μου.
Σε χίλιες πόλεις
Τα βήματά μου μ’ οδήγησαν
Και σ’ αμέτρητα σπίτια –
Και τί μ’ αυτό;
Ένα φεγγάρι καθρεφτίζεται μες στο νερό,
Ένα λουλούδι ανοίγει μες στον ουρανό,
Ω!

Σ’ αυτόν τον κόσμο ήρθα με άδεια χέρια,
Κι ανυπόδητος φεύγω.
Η έλευση κι η αναχώρησή μου,
Απλά δυο επεισόδια
Συνδεδεμένα μεταξύ τους.

Η ζωή μοιάζει με νέφος ομίχλης,
Που βγαίνει από βραχώδες σπήλαιο
Κι ο θάνατος,
Φεγγάρι που πορεύεται
Στην επουράνια τροχιά του.
Πολύ αν συλλογιστείς,
Τι άραγε όλα ετούτα να σημαίνουν,
Θα μείνεις για πάντα δεμένος,
Όπως γαϊδούρι σε πάσσαλο.

Εκείνος που έρχεται, ξέρει μονάχα για την έλευσή του,
Εκείνος που φεύγει, μόνο για την αναχώρησή του.
Πώς θα ’βρεις λύτρωση απ’ αυτή τη διγνωμία,
Όταν γαντζώνεσαι στα βράχια της ακτής;
Τα σύννεφα σκορπίζονται στα πλάτη,
Χωρίς ποτέ να ξέρουν, πού τα οδηγούν οι άνεμοι.

Πλησιάζω τον καθρέφτη της ζωής μου
Στο πρόσωπό μου: εξήντα χρόνια.
Με μια κίνηση θρυμματίζω το είδωλο –
Ο κόσμος πάλι γνώριμος,
Όλα στη θέση τους.

Πηγη

Ταυτοτικές καθηλώσεις

newzealand_makeleio1-768x432

Η περίπτωση των αποκεφαλισμών και των επιθέσεων αυτοκτονίας του ISIS έχουν, εδώ και καιρό, δείξει την παράκρουση μίας ψυδο-ταυτοτικής καθήλωσης. Όταν κάποιοι από εμάς μιλούσαμε για μετανεωτερική βία και εντελώς άλλα «σχήματα» επιθετικότητας, υπήρχε ο αντίλογος για επίθεση του Ισλάμ στη Δύση και για το Κοράνι και τους μισαλλόδοξους στίχους του. Η περίπτωση της Νέας Ζηλανδία, τόσο μακριά!, δείχνει πόσο παγκοσμιοποιημένη, διαταξική, διαφυλετική και διαθρησκειακή είναι η παράκρουση, τόσο που μόνο κάποιες αφορμές εν είδει κειμενικής διακόσμησης, αντλεί από την ιστορία και την πίστη. Είναι καιρός να ανοίξει η πραγματική συζήτηση, που δεν θα είναι εθνοφυλετική και με όρους 20ου αιώνα, αλλά βαθύτατα οντολογική.

Μακεδονικό κενό

image

Έχει πολύ ενδιαφέρον να δει κανείς τη συσχέτιση των διαφόρων ιστορικών αναδρομών (ή διεκδικήσεων) σε σχέση με την κουλτούρα της εποχής. Αυτή η συσχέτιση δημιουργεί ένα πλαίσιο αναφοράς, στο οποίο όλοι μας, λίγο ή περισσότερο, αναγκαστικά κινούμαστε. Κατά συνέπεια, και οι «Σκοπιανοί» γείτονες. Αλλά ας μείνουμε στα δικά μας. Πολύ σωστά αναφέρεται ότι η έκρηξη του ψηφιακού κόσμου οξύνει τη «μη-χρονικότητα» της εποχής μας, δηλαδή έχουμε μία προσήλωση σε ένα απέραντο παρόν που τελικά κοιτάζει το παρελθόν (Μακεδόνες, Βυζάντιο, Αρχαία Ελλάδα) μη κριτικά, αποσπασματικά και σφόδρα επιφανειακά. Σπαράγματα εικόνων, που έχουν το πάθος μίας δυναμικής της στιγμής. «Τώρα η πραγματικότητα μπορεί μόνο να συναρμολογηθεί (και ποτέ οριστικά), δημιουργώντας φαινομενικά ΄νέες μορφές’, σε ένα ατελείωτο παιχνίδι αναφορών στο παρελθόν και υβριδισμού, που όμως δεν μπορεί ποτέ να τελειώσει» (Γ. Κουτσαντώνη, Μ. Θεοδοσιάδη, «Η μετεξέλιξη της ειρωνείας, μία σύγχρονη κοινωνικοπολιτική μάστιγα», περ. ResPublica, τ. 1 (2019), σ. 13). Και φυσικά, αυτός ο τρόπος σκέψης θα ευνοεί τους ελάσσονες, διότι οι ιστορικά «ελλιπείς» θα μπορούν να μοντάρουν και να παίζουν με τα σπαράγματα του ιστορικού παρελθόντος. Αν συγκρίνει κανείς αυτόν τον τρόπο αντίδρασης με την σχετική άλλη του Μεγαλοϊδεατισμού στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα, θα διαπιστώσει τις διαφορές. Τότε, πέρα από τα πάθη και τα σλόγκαν, γινόταν ουσιαστική δουλειά οικοδόμησης ιστορικής συνέχειας (με τα όποια της προβλήματα), και- κυρίως- υπήρχε ένας λαός που βίωνε (ή «κατανάλωνε») δημιουργικά το ιστορικό του παρελθόν. Το Macedonia is only one, and is Greek δεν είναι απλά λαϊκισμός και γηπεδικό, είναι- χειρότερα- ένα τσιτάτο που καλύπτει μία ζωή εντελώς άλλη, ακόμα και από αυτό το τσιτάτο. Δεν είναι αναγκαστικά ψέμα. Είναι ανόητο, και τελικά σε βάζει να παίζεις στο «γήπεδο» του αντιπάλου σου, που επειδή δεν έχει ιστορία, μπορεί να παίζει με αυτή την κουλτούρα πιο άνετα. Η θραυσματοποίηση και η υβριδιακότητα μορφών, όπου ταιριάζει το γήπεδο, η πατρίδα, τα μοντέλα, η παραοικονομία, το κουτσομπολιό, η τηλεόραση, το facebook, συνιστούν ένα πλαίσιο αναφορά πολύ οικείο για τους Σκοπιανούς, τους Βούλγαρους, τους Τούρκους, δεν θα έπρεπε για τους Έλληνες!

Πνευματικότητα κατά της Θρησκείας

αρχείο λήψης

O John Cottihgham (The Spiritual Dimension) θεωρεί ότι η ταμπέλα «πνευματικός» υπερβαίνει μεταφυσικές δεσμεύσεις ή ομολογιακές πίστεις. Μπορεί να μην ανήκεις σε καμία θρησκεία ή εκκλησία, αλλά να ασχολείσαι με μαγικούς κρυστάλλους, αρωματισμένα κεριά και εναλλακτική ιατρική. Σε αυτή τη διάσταση, οι μεταμοντέρνοι διανοούμενοι πιστεύουν, όπως έλεγε κάποτε και ο Wittgenstein, ότι δεν είναι θρησκευόμενοι, αλλά δεν μπορούν παρά να βλέπουν τα πράγματα από μία θρησκευτική οπτική. Το θέμα είναι να έχεις μία «θρησκευτική ιδιοσυγκρασία», δηλαδή να μην είσαι ένας «ξεροκέφαλος άθεος», όπως ο Richard Rorty, που αποστρεφόταν τη δυνατότητα της προσωπικής αγιότητας στο δρόμο προς μία πλανητική, συνεργατική κοινοπολιτεία. Μετά την «απομάγευση» του κόσμου, που μας έφερε ο 20ος αιώνας και οι θάνατοι των Θεών, οι κοσμικοί ανθρωπιστές (που δεν είναι ξεροκέφαλοι) αναζητούν τις μυστικές εμπειρίες (που κάποτε είχαν οι καλόγεροι) σε «πειράματα ζωής», όπως είναι η γαλήνη, η ευδαιμονία, η πληρότητα, η αρμονία. Ο κοσμικός μηδενισμός δανείζεται τις έννοιες της θρησκείας, αφαιρεί το περιεχόμενό τους και τις χρησιμοποιεί όπως θέλει. Να, ποια είναι η βαθιά δομή του μεταμοντέρνου ατόμου, ώστε να καταλάβουμε τα περί νοημάτων ζωής, γεννήσεων, ΜΚΟ και τα συναφή…

Με αφορμή: Σ. Βιρβιδάκης, «Μορφές θρησκευτικής και κοσμικής πνευματικότητας», Σύναξη, 132 (Οκτώβριος- Δεκέμβριος 2014), 4-21.

Ο Τσακιτζής του Θεόφιλου

αρχείο λήψης

Η επιλογή του Υτσερκέζ πασά και του Γκερ Αλή Ζεμπέκ, καπετάνιου της Περγάμου, και βεβαίως του μεγάλου ληστάρχου της Ανατολής, Μεμέτη εφέτ Τσακιτζή ή Τσακίρτζαλη Μεχμέτ Εφέ, ζεϊμπέκη, ληστή, αντάρτη, συμβόλου της παλληκαριάς εναντίον της κοινωνικής αδικίας στη Μικρά Ασία, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο Θεόφιλος είναι ο πρώτος που εισάγει τη ζωγραφική απεικόνιση του Τσακιτζή (1910). Προφανώς ο Θεόφιλος ζώντας στη Σμύρνη, όπου τυπώνονται και κυκλοφορούν την προηγούμενη δεκαετία (1900-1910) πολλά ληστρικά αναγνώσματα, που προέκυψαν από σχετικές λαϊκές αφηγήσεις, θα είχε ακούσει πολλά για τον λήσταρχο Τσακιτζή, ο οποίος αυτή την περίοδο ήταν σε πλήρη δραστηριότητα. Η ηρωοποίησή του από τα λαϊκά στρώματα του πληθυσμού, όπως γινόταν και με τους ληστές στον ελλαδικό χώρο (Νταβέλης, Τζιατζιάς, Γιαγκούλας, Μπαμπάνης) και οι σχετικές αφηγήσεις οδηγούν τον Θεόφιλο να ζωγραφίσει με επιμέλεια τον λαοφιλή λήσταρχο, ο οποίος γίνεται ήρωας λαϊκών ερωτικών μυθιστοριών, γνωστών ως ληστρικών μυθιστορημάτων. Δεν είναι, λοιπόν, παράδοξο που ένας διαβόητος λήσταρχος, όπως ο Τσακιτζής, καμαρώνει δίπλα σε ήρωες του 1821 και κοντά σε σύμβολα του κρυφού έρωτα, τον Ερωτόκριτο και την Αρετούσα…

Πηγή: Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, «Η Σμύρνη στο έργο του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ», Σμύρνη: Η ανάπτυξη μιας Μητρόπολης της Ανατολικής Μεσογείου, 2016, 384-385.

Οι ανταγωνισμοί γύρω από τα Μαρτύρια

agnikolkarapan

Οι ανταγωνισμοί διαφαίνονται ακόμη πιο καθαρά στην περίπτωση του Νικόλαου Καραμάνου ή Nicolas Caseti που θανατώθηκε στη Σμύρνη το 1657. Στον βίοι που περιέχεται στο Νέον Μαρτυρολόγιον του Νικόδημου Αγιορείτη ο Νικόλαος φέρεται να εξέφρασε την επιθυμία να γίνει μουσουλμάνος, δήλωση που θεωρήθηκε ισοδύναμη με την ίδια την προσχώρηση στο ισλάμ…Ο Νικόλαος αρνήθηκε μέχρι τέλους να ομολογήσει πίστη στο ισλάμ παρά το ότι περιτμήθηκε αναγκαστικά, κι έτσι εκτελέστηκε ως αποστάτης. Το λείψανό του ρίχτηκε στη θάλασσα, από όπου το περισυνέλεξαν οι καθολικοί και το έστειλαν εις την Φραγγίαν.

Αλλιώς είναι τα πράγματα στην αναφορά του ιησουίτη πατρός Vabois. Σύμφωνα με το κείμενο αυτό, λίγο μεταγενέστερο του θανάτου του Νικολάου, ο τελευταίος εξέφρασε επιθυμία προσχώρησης στο ισλάμ όταν έχασε από τους ομόδοξους ανταγωνιστές του το δικαίωμα υπενοικίασης και συλλογής του κεφαλικού φόρου. Ο Νικόλαος ομολόγησε πίστη στο ισλάμ μετά από τις πιέσεις της μητέρας του και τελικά, βασανισμένος από τύψεις, δήλωσε δημόσια την επιστροφή του στον χριστιανισμό και θανατώθηκε.

Κατ’ αντίστοιχο τρόπο, ο Alessandro Baldrati da Lugo, δομινικανός μοναχός στη Χίο που θανατώθηκε το 1645 επί αποστασία από το ισλάμ και έγινε θέμα συγγράμματος του καθολικού έλληνα λόγιου Λέοντα Αλλάτιου, ερχόταν να απαντήσει στον Θεόφιλο, που είχε επίσης θανατωθεί στο νησί το 1635 και για τον οποίον είχε γράψει ακολουθία ο χιώτης θεολόγος και υπερασπιστής της Ορθοδοξίας Γεώργιος Κορέσσιος. Ο Αντώνιος πάλι, που εκτελέστηκε στη Σμύρνη κατά την τελευταία δεκαετία του 17ου αιώνα ως αποστάτης από το ισλάμ, είναι γνωστός μόνο από την αναφορά του Thomas Fleuriau. Το κείμενο δίνει την εντύπωση πως ο Αντώνιος, αν και έτυχε της συνδρομής ορθόδοξου ιερέα στη φυλακή, είχε στενές σχέσεις με τους ιησουίτες της Σμύρνης. Τούτο μάς θυμίζει πως οι χριστιανοί ήταν πολύ λιγότερο χωρισμένοι σε αρραγή στρατόπεδα από όσο θα ήθελαν οι εκκλησιαστικές τους ηγεσίες..

Πηγή: Γ. Τζεδόπουλος, «Συνύπαρξη και ανταγωνισμός στη Σμύρνη του 17ου αιώνα: ο διαμφισβητούμενος τόπος του μαρτυρίου», στο Σμύρνη: Η ανάπτυξη μιας μητρόπολης της Ανατολικής Μεσογείου (17ος αι-1922), Αθήνα 2016, 195.

Ταξικές σχέσεις στη Σμύρνη

smyrni_kremer

Ή όταν κάνεις ιστορία, και δεν κάνεις κνίτικες αγκιτάτσιες:

«To 1797 εξ αιτίας μιας ασήμαντης σύγκρουσης μεταξύ ζακυνθινών υπηκόων της Βενετίας και γενιτσάρων, κατά την οποία σκοτώθηκε ένας Τούρκος, ξέσπασε το ρεμπελιό των γενιτσάρων ή Ρεμπελιό της Σμύρνης. Οι γενίτσαροι και ο τουρκικός όχλος της πόλης έβαλαν φωτιά σε ένα μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής πόλης, και σφαγίασαν πάνω από χίλιους πεντακόσιους Έλληνες, ενώ κανένας Ευρωπαίος- ή ελάχσιτοι- δεν έχασε τη ζωή του, αν και κατεστράφησαν από τη φωτιά πολλές περιουσίες…

Ο Ανώνυμος του «θρήνου της Σμύρνης», ο οποίος ήταν προφανώς αυτόπτης μάρτυρας, περιγράφει με δραματικούς τόνους τα γεγονότα [..]

Πώς να μη θρηνίση λέγω την κατάστασιν αυτήν,

και να μη εκτραγωδίση Σμύρνην την εξακουστήν

Όπου εξ αυτής Ευρώπη λάμβανε τον πλουτισμόν

και αμείβετο δι ‘άλλων εδικών της στολισμών

Η Σμύρνη, η «ρίζα των πραματευτών», προσφέρει τον πλουτισμόν στην Ευρώπη και ως αντάλλαγμα λαμβάνει τους «εδικούς της στολισμούς». Μέσα σε τρεις στίχους, ο Ανώνυμος, με μια καταπληκτική πυκνότητα, προσδιορίζει την ημιαποικιακή σχέση της Σμύρνης με την Ευρώπη και τα ανταλλάγματα που προσπορίζονται οι μεταπρατικές άρχουσες τάξεις»

Πηγή: Γ. Καραμπελιάς, «Ο καημός της ρωμιοσύνης- η Σμύρνη ως η επιτομή ενός επιβεβλημένου μεταπρατισμού», στο Σμύρνη: Η ανάπτυξη μιας μητρόπολης της Ανατολικής Μεσογείου (17ος αι-1922), Αθήνα 2016, 138-139

Είσαι μισητός!

FRANCE-CINEMA-CESAR-CEREMONY

Monsieur Macron, je regarde votre débat, ce soir, devant ma télé, avec Marine Le Pen qui vous attaque bille en tête, vous, « le candidat de la mondialisation, de l’ubérisation, de la précarité, de la brutalité sociale, de la guerre de tous contre tous », et vous hochez la tête avec un sourire. Ça vous glisse dessus. Je vais tenter de faire mieux.

Vous êtes haï par « les sans-droits, les oubliés, les sans-grade » que vous citez dans votre discours [..]

Πηγή