Ένας άνθρωπος της παράδοσης


«Brittany is a distant country. This is not a matter of kilometres. Spain and Czechoslovakia are further away in that sense. But Brittany is more distant in terms of civilisation.»

So wrote Pierre-Jakez Helias (or Per-Jakez to give the Breton version of his name), who died last Sunday on the eve of many great Breton festivities, two days before the Feast of the Assumption; and the wistful melancholy of Breton songs thereby acquired a further measure of sadness as they mourned him.

Helias, by his writings, plays and media appearances, was the most prolific narrator of Breton culture. His fame became considerable with the publication of Le Cheval d’Orgeuil, the memoirs of a Breton, which originally appeared in weekly bilingual instalments in the magazine Ouest-France in 1974 and was a publishing phenomenon when it appeared in book form in 1975. It sold more than 2 million copies, was translated into some 20 languages, and became the subject of a film by Claude Chabrol in 1980. This occurred at a time when the prosperity of France, although becoming increasingly hesitant, encouraged people to indulge in the old ways of life: to eat bread as it used to be made; to visit museums which recreated the villages of the past; to return momentarily to the world of peasants and artisans. The success of Helias’s evocative writing continued as France accepted a Euro-uniformity which encouraged the counter-cult of a more specific Celtic identity.

Helias was born in the village of Pouldreuzic, which lies in the Pays Bigouden in the south-west corner of Brittany. It is the scene of Le Cheval d’Orgeuil where the boy, born into a peasant family whose only language is Breton, goes for long walks with his grandfather. The old man is a teller of tales, a man who goes from village to village selling his stories as others sell clothes, and as he himself once made and sold clogs. With him the boy learns the legends and the beliefs of local tradition: the threatening sky, the sinister wind, the dangerous sea, loneliness, poverty, superstition, the whole punctuated by festivities. It is a poetic, unforgettable world, and a great work of literature.

Helias went to school in Quimper, and from there studied at the University of Rennes. He became a teacher at Quimper and was encouraged to write by the poet Max Jacob, who spent much time there. He was an amateur actor and wrote several plays in Breton. In 1938 he went to Nimes, where he was struck by the difference between the peasants of that area of the south and those of Britanny. He determined to make a record of Breton folklore, and from 1940, when he was in hiding from the Germans, he started interviewing people and studying their dialects, costumes (particular headgear), and music. From 1945 he directed a Breton programme on the radio and he never tired of pleading the cause of the Breton language. He recounted many of the stories that he had heard; but the storyteller usually interested him more than the story itself. His activity was always ethnographic and cultural rather than political, although he remembered how he had been punished for speaking Breton at school and never forgot this injustice.

Helias has been criticised for writing nostalgically about the past, and for lamenting the decline of language and costume instead of recognising the existence of the new Brittany which is adapting to a changing present. This is in many ways unfair, because many of the present festivals which fit easily into the touristic Brittany are his creation. This was especially so for the Festival of Quimper over which he presided, and in July of this year for the first time Helias, who was in hospital, did not attend.

Helias was asked what nationality he would have chosen if he had not been born a Breton. «What would I wish to be were I not Breton? Why», he replied, «I would wish to be Breton.»

Douglas Johnson

Pierre-Jakez Helias, writer, teacher: born Pouldreuzic, Finistere 17 February 1914; married; died Quimper 13 August 1995.



O κουρσάρος φίλος των δυστυχισμένων

  • prise-du-kent-robert-surcouf

Robert Surcouf (12 December 1773 – 8 July 1827) was a French privateer and slave trader who operated in the Indian Ocean between 1789 and 1801, and again from 1807 to 1808, capturing over 40 prizes, while amassing a large fortune as a ship-owner, both from privateering and from commerce.

Surcouf started his career as a sailor and officer on the slave ships Aurore, Courrier d’Afrique and Navigateur. Having risen to Captain, and in spite of the prohibition of slave trading by the National Convention in 1793, he engaged in the business himself as a captain on Créole. He then captained the merchantman Émilie, on which he engaged in commerce raiding despite lacking a lettre de marque. He preyed on British shipping, famously capturing the East Indiaman Triton, before returning to Mauritius, where his prizes were confiscated. He then returned to France, where he obtained prize money from the government.

Returning to the Indian Ocean, Surcouf captained the privateers Clarisse and Confiance, raiding British, American and Portuguese merchantmen. He famously captured the East Indiaman Kent on 7 October 1800. Returning to France, he was awarded the Legion of Honour and settled as a ship-owner.

He briefly returned to the Indian Ocean in 1807 on the custom-built Revenant before returning to France. There, he armed privateers and merchantmen. His privateers led successful campaigns in the Indian Ocean and disastrous ones in the English Channel, except for Renard which achieved fame in her victory over HMS Alphea on 9 September 1812. After the Bourbon restoration, he organised fishing expeditions to Terre-Neuve and amassed a considerable fortune. He died in 1827 and is buried in a graveyard at Saint-Malo.


Στον τάφο του διαβάζει ακόμη και σήμερα κάποιος: «Ένας ένδοξος ναυτικός τερμάτισε την καριέρα του/ είναι μέσα στον τάφο του αναπαυμένος αιώνια/ οι ναυτικοί έχασαν τον πατέρα τους/ οι δυστυχισμένοι έχασαν έναν φίλο»




Τοὺς λὲς ὅτι ἡ αἰολικὴ ἐνέργεια ἔχει πολλὰ προβλήματα, ὅτι μόνο συμπληρωματικὰ μπορεῖ νὰ βοηθήσει, μὲ ἀποτέλεσμα τῆς συμπληρωματικότητας αὐτῆς τὸ γεγονὸς ὅτι θὰ εἶναι ἀπαραίτητη ἡ ταυτόχρονη συνεχὴς λειτουργία τῶν ἐργοστασίων τῆς ΔΕΗ (τὰ ὁποῖα δῆθεν θὰ ἀντικαθιστοῦσαν καὶ θὰ ἔκλειναν οἱ ἀνεμογεννήτριες) γιὰ νὰ μὴν πέσει τὸ δίκτυο παροχῆς ἠλεκτρισμοῦ λόγῳ ἄπνοιας ἢ ὑπερβολικῆς περιστροφῆς τῶν ἀνεμογεννητριῶν. Τοὺς λὲς γιὰ τὸ γεγονὸς ὅτι διάφορες ἀνεπτυγμένες χῶρες ἔχουν χιλιάδες ἀνεμογεννήτριες κι ὅμως αὐτὲς παράγουν ἕνα πολὺ μικρὸ ποσοστὸ τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνέργειας: ἀρχίζουν τὶς θεωρίες γιὰ ἀποθήκευση τὴς αἰολικῆς ἐνέργειας, μόνο ποὺ χρειάζονται μπαταρίες. Ὅσο γιὰ τὴν ἀσχήμια ποὺ προκαλεῖται στὸ τοπίο τῶν πατεράδων τους, οὔτε ποὺ τοὺς νοιάζει. Ἐπικαλοῦνται τὸν καρκίνο στὴν περιοχή, ἐνῶ τὸ ἁπλούστερο πράγμα θὰ ἦταν νὰ ἀλλάζουν συχνότατα τὰ φίλτρα. Ὅσο γιὰ τὴν ἀνεργία μὲ τὴ ποικιλλότροπη διάλυση τῆς ΔΕΗ, οὔτε λέξη. Ὁ πολὺς κόσμος, μὲ τὴν φιλοπρόοδη παράδοση τοῦ χωριοῦ, ἡ ὁποία ἔχει ἐκφυλιστεῖ…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 206 επιπλέον λέξεις

Mουσειοποίηση και μαρτυρολόγιο, Anne Frank’s diary


The Christian imagery is no coincidence. Jews don’t have saints. But certain instances of Jewish remembrance of the Holocaust have been Christianized nonetheless. Sainthood is connected to martyrdom. One of the centres of Holocaust remembrance, in Los Angeles, is called Martyrs Memorial and Museum of the Holocaust. A martyr cannot be a mere victim. Martyrs die for a reason; they sacrifice themselves, like Christ, for a belief, a principle, or a cause. Religious faith is soaked in their blood. Martyrs offer us a chance of salvation. Their suffering supposedly ennobles them, and by extension those who worship them.

The notion of Anne Frank as a martyr was not entirely invented by Christians. Otto Frank, who dedicated his life to promoting his daughter’s diary as a story of hope and redemption, described the book as “the fruit which grew from the suffering of the Jews”. Of course, one can pluck passages from any sacred text to prove sometimes quite contradictory points. Just so, one can find sentences in Anne Frank’s diary that confirm the view that Jewish “martyrdom” was invested with a special meaning. On April 11, 1944, she wrote: “In the eyes of the world, we’re doomed, but if, after all this suffering, there are still Jews left, the Jewish people will be held up as an example. Who knows, maybe our religion will teach the world and all the people in it about goodness, and that’s the reason, the only reason, we have to suffer”.

Reading this, I was reminded of something the late Amos Oz once said in an interview with a German newspaper about the Christian idea of purification through suffering. In the eyes of many people, Oz said, the Jews were “purified” by the Holocaust, “as though the showers in the gas chambers had sprayed the victims with a moral detergent”. This might explain some of the extreme versions of anti-Zionism: the Jews should be better, more saintly, than other people; and so bad Jewish behaviour should come in for special opprobrium.


Barzaz Breiz


Οι παλαιοί άγιοι πέρα από την Μάγχη θεμελίωσαν τον λαό των Βρετόνων, ο Nominoë τους έκανε έθνος, λένε. Θα προσέθετα ότι τα ιστορικά άσματα Barzaz Breiz, όπως συλλέχθηκαν και εκδόθηκαν το 1840, έδωσαν στους κατοίκους της Βρετάνης την ξεχωριστή τους ταυτότητα


Saint Samson of Dol (also Samsun; born c. late 5th century) was a Christian religious figure, who is counted among the seven founder saints of Brittany with Pol Aurelian, Tugdual or Tudwal, Brieuc, Malo, Patern (Paternus) and Corentin. Born in southern Wales, he died in Dol-de-Bretagne, a small town in north Brittany.

Η Ορθόδοξη Παναγία


Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ευτυχώς, δεν έχουμε ούτε μία σκαιή υποτίμηση της θηλυκής αγιότητας, τύπου προτεσταντικού, για να εκπονούμε μετά σπουδές και θεολογίες «φύλου», αλλά και ούτε τους «ροζουλί» ρομαντισμούς των Ρωμαιοκαθολικών, που θεοποίησαν την Παναγία, για να γλυτώσουν μεν από τους Αρειανούς της πρώτης χριστιανικής εποχής, αλλά που τελικά μας άφησαν με τις αναγεννησιακές, πλέον διανοούμενες, γυναίκες, όπως στην απεικόνιση του Ταρκόφσκι:


στην Ορθόδοξή ζωή, ταιριάζει πιο πολύ τα «σαββοπουλικά» : Ιπτάμενη παρθένα, κανονάς τους εσπερινούς, Απρόσιτη μητέρα, μορφή από χώμα κι ουρανό/ Θα χαθώ απ’ τα μάτια σου τα δυο/ μες στον κόσμο σαν πρόσφυγας σ’ ένα κατώι μυστικό, Θεόρατη γυναίκα στον ουρανό που κυβερνάς ήλιους και φεγγάρια ηλεκτρικά/ Με κρατούσες και φεύγαμε και πίσω τρέχανε σκυλιά…

[από το Ζεϊμπέκικο]

Αγροτικές εξεγέρσεις – Μύτικας Αιτωλοακαρνανίας,


Στις 3 Φεβρουαρίου του 1836 ο αγωνιστής της Επανάστασης του 1821 Δήμος Τσέλιος με 100 ενόπλους καταλαμβάνει τα χωριά Αστακός και Μύτικας και καταλύει τις τοπικές αρχές. Ο σχεδιασμός ήταν να γίνει συντονισμένη επίθεση των στασιαστών σε Αιτωλικό και Μεσολόγγι. Κοινωνική αιτία για την εξέγερση ήταν ο περίφημος νόμος περί προικοδοτήσεως, σύμφωνα με τον οποίον κάθε αγωνιστής του 1821 είχε το δικαίωμα ν’ αποκτήσει ένα κομμάτι γης για τις υπηρεσίες του. Αυτές οι μικροϊδιοκτησίες θα προέρχονταν όμως από δωρεάν παραχώρηση γης αγροτών, οι οποίοι ξεσηκώθηκαν [1].
Η ομάδα του Δήμου Τσέλιου, η τρίτη από το σύνολο των εξεγερμένων, ήθελε να διακηρύξει την αντίθεσή της στον βαυαρό αντιβασιλέαArmansperg, υιοθετώντας την πίστη και αφοσίωση στον βασιλιά Όθωνα, αν αυτός κυβερνούσε συνταγματικά. Τους εξεγερμένους αγρότες συνέδραμαν «αλβανοί ληστές», ταπεινοί καλόγεροι των καταργημένων μοναστηριών και ό,τι είχε απομείνει από τα στρατιωτικά σώματα των ατάκτων. Κυκλοφορούσαν μάλιστα οι φήμες ότι ρουμελιώτες οπλαρχηγοί, ανάμεσα στους οποίους ήταν οι Γριβαίοι, ο Τζαβέλας, ο Ράγκος και ο Μαμούρης, είχαν ενθαρρύνει την εξέγερση για να κερδίσουν την ευγνωμοσύνη του καθεστώτος Armansperg, μετέχοντας στην προσπάθεια για την καταστολή της.
Αυτό επιβεβαιώνεται και από την αντίδραση του αντιβασιλέα. Αυτός για την αντιμετώπιση της κρίσης δεν χρησιμοποίησε βαυαρικά ή πελοποννησιακά στρατεύματα, αλλά ανάθεσε στους σημαντικότερους ρουμελιώτες οπλαρχηγούς του «ρωσικού» και του «γαλλικού» κόμματος, τον Κίτσο Τζαβέλα, τον Θεόδωρο Γρίβα, τον Βάσο Μαυροβουνιώτη και τον Τσόγκα να συγκεντρώσουν 2.000 άνδρες για την καταστολή του κινήματος. Ήταν μέλη των ίδιων κομμάτων που κατηγορούνταν ότι υπέθαλπαν την εξέγερση. Τελικά η μέθοδοςArmansperg πέτυχε λόγω και της απουσίας εκείνη την εποχή του Όθωνα, ο οποίος έφυγε τον Μάιο του 1836 για παρατεταμένο ταξίδι στη Βαυαρία, προκειμένου ν’ αναζητήσει σύζυγο [2].
Πέρα από τις διακηρύξεις και τον επαναστατικό ζήλο φάνηκε ότι τα πελατειακά δίκτυα ήταν πανίσχυρα στον αγροτικό χώρο. Όπως οι δυσαρεστημένοι οπλαρχηγοί μπορούσαν σχετικά εύκολα να προκαλέσουν εξεγέρσεις, βοηθούμενοι από φτωχούς αγρότες και περιφερόμενους «ληστές», το ίδιο εύκολα και αποτελεσματικά το σύστημα εξουσίας μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα ίδια πελατειακά δίκτυα των παλιών αγωνιστών για να καταστείλουν τις εξεγέρσεις.
[1] Η εξέγερση της Αιτωλοακαρνανίας,http://ngnm.vrahokipos.net
[2] John A. Petropoulos, Πολιτική και συγκρότηση κράτους στο Ελληνικό Βασίλειο (1833-1843), τόμος Α΄, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1985, σσ. 299-301.

O Mary Don’t You Weep

This haunting gospel spiritual tells the biblical story of Mary Of Bethany and her pleas to Jesus to raise her brother Lazarus from the dead. Springsteen said that the challenge of singing gospel music is that “you have to find your individual place in it”. ‘O Mary Don’t You Weep’, which was an inspiration for ‘Bridge Over Troubled Water’, is a song that has also been widely recorded, including versions by Pete Seeger and Burl Ives.



Έχουν πολύ «πλάκα» οι Έλληνες συμπολίτες, για το πόσο αφελείς θέλουν να είναι σε βαριά θέματα. Αρκεί ένα SMS και μία ρητορική ετοιμότητας και αποτελεσματικότητας, για να καθησυχαστούν και να συνεχίσουν αμέριμνοι τις διακοπές τους. Θεωρώ ότι η (κάθε) πολιτική ηγεσία ευλόγως και δικαίως «τους δουλεύει». Διακοπή ολιγοήμερων διακοπών, προβληματισμένα πρόσωπα (ίσως και ολίγον αξύριστα), στολές εκστρατείας, ο κλασικός ύμνος για τους ήρωες πυροσβέστες (που δεν κοστίζει και τίποτα)…και οι φωτιές σβύνουν αφού δεν έχουν τι άλλο να κάψουν. Η νέα «μπαλαφάρα» είναι η κλιματική αλλαγή, που έρχεται ως ρητορική για να καλύψει τις ανεξέλεγκτες χωματερές, την ασυνειδησία των εκδρομέων, τα διάφορα «εργαστήρια Ρομά» της περιφέρειας, την κακοσυντηρημένη ΔΕΗ, τους εγκαταλελειμένους κοιτώνες μεταναστών, την εγκατάλειψη της υπαίθρου και την αδιαφορία των αγροτών, ακόμα και ανόητες βεντέτες, όπως αυτού που προκάλεσε φωτιά στα Οινόφυτα, βάζοντας φωτιά στο αυτοκίνητο ενός που ήθελε να εκδικηθεί. Για να μην αναφέρουμε τους ψυχάκηδες παντός είδους ή τα συμφέροντα εκμετάλλευσης των καμένων. Και πάλι λίγες φωτιές μπαίνουν!. Η (κάθε) πολιτική ηγεσία είναι αναγκασμένη να αντιμετωπίσει όλα αυτά, και επειδή δεν μπορεί να τα διαχειρισθεί, το ρίχνει στις κλιματικές αλλαγές, τους στρατηγούς άνεμους, τους Αμερικανούς, τους Τούρκους, τους Αναρχικούς κτλ. Ο δε «πατριώτης» λαός, συνήθως σε καθεστώς διακοπών, μελαγχολεί και λυπάται για τα δάση NATURA, τα ποιά (!!!); Απαιτεί ετοιμοπόλεμους πρωθυπουργούς με τζάκετ και αμπέχωνα, και φυσικά δεν φαντάζεται ότι η συνολική ζωή του παράγει αυτά τα αποτελέσματα. Θα ακούσεις για κοινότητες, αγροτική ανασύσταση, ιδιοπροσωπείες, μία άλλη Ελλάδα που δεν πεθαίνει, αλλά που είναι είτε σε διακοπές είτε διαλυμένη από ψυχολογικούς και κοινωνικούς καρκίνους. Σε τέτοιο σημείο, μάλιστα, που τα διάφορα καρτούν του διαδικτύου που αξιολογούν τις φωτιές με βάση την κυβέρνηση της αρεσκείας τους, είναι τελικά τα πιο «διασκεδαστικά». Η κοινωνία σε κωματώδη παρακμή. Καλή Παναγιά!

The mountain has overturned/ Prituri sa planinata

The mountain has overturned
And captured two shepherds.
And captured two shepherds.
Two shepherd, two friends.
The first one begs: «Let me go!
My first love is waiting for me!»
The second one begs: «Let me go!
My old mother is waiting for me!»
The mountain replies:
«Oh, you two shepherds,
A beloved one grieves from morning till noon
but a mother grieves for life


Притури са Планината,
че затрупа два овчаря,
че затрупа два овчаря,
два овчаря, два другаря.
Първи моли : – «Пусни мене!
Мене чака първо любе!»
Втори моли : – «Пусни мене!
Мене чака стара майка!»
Проговаря Планината :
«Ой ви вази, два овчаря,
любе жали ден до пладне,
майка жали чак до гроба!»